Posts tonen met het label historisch. Alle posts tonen
Posts tonen met het label historisch. Alle posts tonen

zaterdag 9 mei 2026

Booth - Karen Joy Fowler


                '        'Aan de geschiedenis valt niet te ontkomen''

Via uitgeverij Rainbow mocht ik een boek recenseren. Ik koos voor de roman ‘Booth’ van auteur Karen Joy Fowler. In eerste instantie vanwege de historische achtergrond. Het idee dat een auteur een van de bekendste en meest schokkende gebeurtenissen uit de Amerikaanse geschiedenis – de moord op Abraham Lincoln door John Wilkes Booth – weet om te vormen tot een roman, maakte me enorm nieuwsgierig. Want hoe maak je van zo’n beladen stukje geschiedenis een meeslepend verhaal, zonder dat het een droge geschiedenisles wordt? Karen Joy Fowler bewijst met ‘Booth’ dat dat absoluut mogelijk is

Hier gaat het boek ‘Booth’ over
Aan het begin van de negentiende eeuw verhuist de excentrieke Britse theateracteur Junius Booth met zijn vrouw naar Amerika. Ze betrekken een boerenhoeve ten noorden van Baltimore en krijgen tien kinderen, waarvan er zes overleven. Junius Booth is de pater familias, kostwinner en gevierd Shakespeare-acteur, maar hij is even instabiel als geniaal. De kinderen groeien op in de aanloop naar de Amerikaanse burgeroorlog. De jongens worden net als hun vader acteur, wat de Booths tot een beroemde en toonaangevende theaterfamilie maakt. Maar achter de schermen beginnen schandalen, triomfen en rampen hun tol te eisen, met als ultiem dieptepunt de schokkende moord op Lincoln door de jongste zoon John.

'Booth' gaat niet alleen maar over de moord, maar juist ook over de families achter de dader
Waar je als lezer misschien in eerste instantie zou verwachten dat het personage John Wilkes Booth centraal zou staan in de roman ‘Booth’, kiest de schrijfster bewust voor een andere invalshoek. Dit verhaal draait namelijk niet alleen maar om de man die Lincoln vermoordde, maar vooral om de familie achter hem. Dat maakt het geheel direct interessanter en persoonlijker. Waarschijnlijk stelde de schrijfster zichzelf tijdens het schrijven de vraag: wat gebeurt er met een familie wanneer een van hen uitgroeit tot een monster in de ogen van de wereld? Wat volgt is ‘Booth’, een uiterst interessante en goed leesbare roman.

Tegen de achtergrond van een verdeeld Amerika ontvouwd zich een indrukwekkend familiesaga
Het verhaal begint in 1822 en volgt de excentrieke Booth-familie over tientallen jaren. Vader Junius Brutus Booth is een beroemde Shakespeare-acteur met een indrukwekkend talent, maar ook een grillig en instabiel karakter. Rond hem groeit een groot gezin op, vol dromen, verdriet, rivaliteit en geheimen. Tegen de achtergrond van een verdeeld Amerika dat langzaam afstevent op de Burgeroorlog ontvouwt zich een indrukwekkende familiesaga.

Het verhaal heeft sterke en interessante personages
Wat mij hierbij vooral raakte, is hoe sterk de karakterontwikkelingen zijn uitgewerkt. Fowler schrijft haar personages met zoveel nuance dat ze, tijdens het lezen, echt in je fantasie gaan leven. Vooral Rosalie, Asia en Edwin Booth blijven bij mij hangen.
Rosalie, lichamelijk beperkt en vaak op de achtergrond geplaatst, heeft een stille kracht die enorm binnenkomt. Asia is juist temperamentvol en ambitieus, terwijl Edwin worstelt met verwachtingen en de schaduw van zijn vader. En juist doordat deze personages zo zorgvuldig worden opgebouwd, voelt het drama dat zich langzaam ontwikkelt nog heftiger aan.

Karen Joy Fowler heeft een literare schrijfstijl die prettig wegleest
De schrijfstijl van Karen Joy Fowler is prachtig literair zonder dat het in zijn totaliteit afstandelijk wordt. Ze heeft een beeldende schrijfstijl, en met gevoel voor detail. Sommige zinnen wil je bijna opnieuw lezen omdat ze zo mooi geformuleerd zijn. Tegelijkertijd vraagt het boek ‘Booth’ wel de aandacht van de lezer. Dit is geen snel verhaal, dat je gedachteloos uitleest, maar een rijk historisch verhaal. En waar je ook zeker de tijd voor moet nemen.

Het boek 'Booth' heeft een traag leestempo wat wel tijd en aandacht vraagtH
Dat brengt meteen het leestempo ter sprake. ‘Booth’ heeft namelijk een vrij rustig leestempo. Karen Joy Fowler neemt namelijk uitgebreid de tijd om de familiegeschiedenis, onderlinge relaties en historische context op te bouwen. Voor sommige lezers zal dat misschien wat traag voelen, zeker in het begin. Maar persoonlijk vond ik juist dat trage, zorgvuldige opbouwen wel passen bij het verhaal. Het geeft de personages ruimte om te groeien, en maakt dat je je als lezer steeds meer verbonden voelt met de familie.

Er zit veel historische informatie in maar het is geen geschiedenisboek
Daarnaast vond ik het indrukwekkend hoeveel historische informatie in het verhaal verwerkt zit. Dit komt echter nergens geforceerd of saai over. De spanningen rondom slavernij, politiek en de naderende Burgeroorlog zijn voortdurend aanwezig en geven het boek een enorme gelaagdheid. Fowler laat niet alleen het leven van de familie Booth zien, maar ook dat van de tot slaaf gemaakte familie Hall. Hierdoor krijgt het verhaal nog meer diepgang.

Het boek vertelt geen sensatie belust verhaal maar een boeiend persoonlijk relaas
Wat ‘Booth’ in het geheel zo bijzonder maakt, is dat het niet draait om de sensatie, maar om de menselijkheid. Je weet als lezer waar het verhaal naartoe gaat, maar toch blijft het boeien. Niet door spanning alleen, maar door de emoties, de sfeer en de vraag hoe geschiedenis weet te ontstaan binnen gewone gezinnen.

Is het boek ‘Booth’ voor iedereen? Dat denk ik niet. Wie namelijk houdt van snelle acties en constante plotwendingen, zal het tempo in dit verhaal soms te bedachtzaam vinden. Maar voor de liefhebbers van historische romans met sterke personages, prachtige taal en emotionele diepgang is dit echt een aanrader.

Indrukwekkend, intelligent en meeslepend
Kortom ‘Booth’ is een indrukwekkende, intelligente en meeslepende roman die laat zien hoe geschiedenis en fictie elkaar kunnen versterken. De auteur Karen Joy Fowler heeft niet alleen een stuk geschiedenis verteld, maar vooral een familie tot leven gebracht – met al hun liefde, verdriet en fouten. En juist daardoor blijft dit verhaal ook nog wel een tijdje bij me hangen.

Specificaties bij het boek Booth
Auteur: Karen Joy Fowler| Uitgeverij: Rainbow| Vertaling: Lucie van Rooijen & Inger Limburg |Eerste uitgave: 2022 | Gelezen Nederlandse uitgave: 2026 | Aantal bladzijden: 388 | ISBN 9789041716903

Met dank aan uitgeverij Rainbow voor het recensie-exemplaar.

donderdag 26 maart 2026

Lázár - Nelio Biedermann

 


''Het gezoem van een tussen rolluik en venster gevangen bij. Smalle lichtstroken die in een kamer vielen en zich op de gebloemde deken, het Perzische tapijt, de gedraaide meubels en het gele behang neervlijden. Zo begon de dag.''

Dankzij De Club van Echte Lezers, had ik het geluk om dit boek al vóór verschijnen te mogen lezen. Dit is een initiatief van Hebban waarbij enthousiaste lezers de kans krijgen om nieuwe titels vooruit te mogen lezen en alvast hun mening kunnen delen. Als liefhebber van literatuur is dat natuurlijk een buitenkans, en toen Lázár van Nelio Biedermann voorbijkwam, was mijn nieuwsgierigheid dan ook meteen gewekt. Niet alleen vanwege de intrigerende titel, maar zeker ook door de prachtige omslag met het witte paard

Hier gaat de roman Lázár over
Rond de vorige eeuwwisseling verwelkomt de familie Lázár hun nieuwste telg op hun landelijke zomerverblijf – een kasteel aan de rand van een duister, dreigend bos. Lajos von Lázár, een jongetje met een doorzichtige huid en lichtblauwe ogen, lijkt in het niets op zijn vader. Zijn geboorte staat symbool voor de vele geheimen, affaires en raadselachtige voorvallen die de baronnen Lázár al langer achtervolgen. Intussen doet de twintigste eeuw ook haar intrede, die het oude leven van de Lázárs voorgoed zal veranderen.
De ondergang van het keizerrijk raakt aanvankelijk alleen hun tradities, maar iedereen voelt het beven van de tijd. Wanneer Lajos in de jaren twintig zijn erfenis aanvaardt, lijkt de oude glans nog één keer op te bloeien. Maar de grootse beproevingen moeten dan nog komen.

Nelio Biedermann schreef  met Lázár een indrukwekkend debuut
Dat de schrijver Nelio Biedermann pas eenentwintig jaar is, maakt dit debuut des te indrukwekkender. Lázár is een roman die duidelijk geworteld is in zijn familiegeschiedenis. Dat merk je aan alles. Het verhaal ademt een zekere authenticiteit en betrokkenheid die je niet zomaar kunt bedenken. De personages zijn zorgvuldig opgebouwd, en dragen een emotionele lading met zich mee. Vooral de manier waarop verleden en heden met elkaar verweven worden, getuigt van ambitie en talent.

Prachtige zinnen die soms ook tegenwerken
Wat mij vooral aansprak, is de durf van de auteur. Biedermann neemt risico’s in zijn stijl en structuur en probeert duidelijk meer te doen dan alleen een rechtlijnig verhaal vertellen. Dat pakt op veel momenten goed uit. Er zitten prachtige zinnen in het boek die je even doen stilstaan, die je bijna opnieuw wilt lezen om ze volledig in je op te nemen. De thematiek – familie, identiteit en sporen van het verleden – is universeel en wordt met overtuiging neergezet.

Tegelijkertijd moet ik ook eerlijk zijn, want niet alles werkte voor mij even goed. De schrijfstijl is soms te bloemrijk, en op bepaalde momenten zelfs iets te ver gezocht. Waar beeldspraak krachtig kan zijn, voelde het hier en daar alsof het de overhand kreeg. Dat haalde me af en toe uit het verhaal en brak mijn concentratie. Juist omdat de kern van het verhaal zo sterk is, had iets meer soberheid in taalgebruik het geheel wellicht juist wel krachtiger gemaakt.

Er zijn voor de auteur nog heel veel groeimogelijkheden
Ook het tempo is niet overal even consistent. Sommige passages slepen een beetje voort, terwijl andere juist weer snel voorbijgaan. Ook verhaallijnen eindigen plotsklaps. Dit zorgde ervoor dat ik niet altijd even gemakkelijk in het verhaal bleef. Toch zijn dit voor een debuut geen onoverkomelijke punten, maar eerder groeimogelijkheden die horen bij een schrijver aan het begin van zijn carrière.

Dit boek voelt als het begin van iets veelbelovends
Wat absoluut overeind blijft, is dat Nelio Biedermann met Lázár laat zien dat hij een groot schrijver kan worden. De ambitie, het gevoel voor sfeer en de thematische diepgang zijn onmiskenbaar aanwezig. Dit boek voelt als het begin van iets veelbelovends. Het is een roman die misschien niet perfect is, maar wel indruk maakt en zeker nieuwsgierig maakt naar wat er nog kan komen.

'Lázár' is boek met een goed verhaal, moed en uitstralend talent
Al met al vond ik Lázár zeker niet slecht – integendeel. Het is een boek met sterke momenten, interessante ideeën en een duidelijke eigen stem. Ondanks mijn kanttekeningen over de soms overdadige taal, plotseling eindigende verhaallijnen en hier en daar trage leesmomenten, heb ik het met interesse gelezen en waardeer ik vooral de moed en het talent dat eruit spreekt.

De Club van Echte Lezers - Hebban
Ik ben dankbaar dat ik via Hebban en De Club van Echte Lezers kennis heb mogen maken met dit debuut. En hoewel de omslag me anders waarschijnlijk ook naar dit boek had geleid, maakt deze vroege leeservaring het extra bijzonder. Nelio Biedermann is zonder twijfel een naam om in de gaten te houden.

Specificaties bij het boek Lázár
Auteur: Nelio Biedermann | Uitgever: Atlas Contact| Eerste uitgave: 2025| Eerste Nederlandse uitgave: 2026 | Vertaling: Kris Lauwerys & Isabelle Schoepen | Aantal bladzijden: 334 | ISBN 9789025477394 | E-book 9789025477400

Met dank aan uitgeverij Atlas Contact voor het recensie-exemplaar.

zondag 15 maart 2026

Woeste Hoogte - Emily Brontë

 


''Zwak als een jong katje heb ik me naar mijn studeerkamer begeven, bijna te zwak om te genieten van het lustige brandende vuur en de dampende koffie die de dienstmeid voor mij had verzorgd''

Onlangs ging ik naar de film Wuthering Heights, een boekverfilming van het boek ‘Woeste Hoogte’ van Emily Brontë, die me verrassend wist te raken. De sfeer, de intensiteit en de rauwe emoties maakten grote indruk op me. Ik vond het dan ook een erg goede film. Wie mijn filmreview wil lezen kan die vinden op het lifestyleblog www.mamascrapelle.nl. Door die ervaring werd mijn nieuwsgierigheid naar het oorspronkelijke verhaal gewekt. Van uitgeverij Rainbow ontving ik een recensie-exemplaar - een prachtig gebloemde editie die meteen opvalt in je boekenkast – zo kon ik eindelijk het beroemde boek zelf ontdekken.

Hier gaat ‘Woeste Hoogte’ over
‘Woeste Hoogte’ vertelt de klassieke en tragische liefdesgeschiedenis tussen de weesjongen Heathcliff en Catherine Earnshaw. De jonge Heathcliff komt als vondeling terecht bij de rijke familie Earnshaw en wordt uiteindelijk hopeloos verliefd op Catherine, de mooie dochter des huizes. Catherine ziet zich gedwongen te kiezen tussen een zorgzame, veilige relatie met meneer Linton en de vurige passie met Heathcliff. Ze kiest voor meneer Linton en Heathcliff ontvlucht hierna het landgoed. Jaren later keert hij terug en zweert hij wraak op de hele familie.

De roman ‘Woeste Hoogte’ van Emily Brontë weet al generaties lang lezers te fascineren. Het verhaal speelt zich af op de ruige Engelse heide en draait om de intense en vaak destructieve relatie tussen Heathcliff en Catherine. De band die tussen beide ontstaat is zowel krachtig als ingewikkeld. Wat begint als een diepe verbondenheid groeit uit tot een verhaal vol passie, jaloezie, wraak en onverwerkte liefde.

Wat meteen opvalt tijdens het lezen is de bijzondere manier waarop het verhaal wordt verteld. Emily Brontë kiest voor een gelaagde vertelstructuur waarin verschillende perspectieven en herinneringen samen het verhaal vormen. In het begin moest ik daar als lezer even aan wennen, maar zodra je in het ritme komt werkt het juist heel goed. Het geeft het verhaal van ‘Woeste Hoogte’ juist iets mysterieus. Alsof je langzaam een familiegeschiedenis ontrafelt die vol geheimen en emoties zit.

De personages vormen zonder twijfel het hart van Woeste Hoogte. Heathcliff is een van de meest intrigerende figuren uit de literatuur. Hij is tegelijk slachtoffer en dader, kwetsbaar en meedogenloos. Zijn liefde voor Catherine is intens, maar ook donker en bezitterig. Catherine zelf is minstens zo complex. Ze is eigenzinnig, trots en verscheurd tussen haar gevoelens en haar maatschappelijke positie. Juist doordat geen van beiden perfect of sympathiek is, voelen ze verrassend realistisch aan. Hun relatie is niet romantisch in de klassieke zin, maar eerder een stormachtige botsing van emoties.

Ook de bij personages dragen sterk bij aan het verhaal. Figuren als meneer Linton en Nelly Dean geven andere perspectieven op de gebeurtenissen. Zij laten zien hoe de keuzes van Heathcliff en Catherine doorwerken in de levens van anderen. Het verhaal beslaat bovendien meerdere generaties, waardoor de gevolgen van liefde en wrok steeds verder doorrollen.

De spanningsopbouw in Woeste Hoogte is subtiel maar wel heel effectief. Het boek is geen thriller, maar toch voelt het vaak intens en geladen. Emily Brontë bouwt de emoties langzaam op en laat conflicten zich ontwikkelen tot dramatische momenten. De sfeer van de echte woeste heide speelt daarin een belangrijke rol. De natuur lijkt bijna een spiegel van de innerlijke stormen van de personages.

Wanneer je de film Wuthering Heights vergelijkt met het boek, valt vooral op hoeveel diepgang de roman biedt. De film weet de sfeer prachtig te vangen, maar in het boek krijgen de personages veel meer ruimte. Hun gedachten, twijfels en motieven worden uitgebreid verkend, waardoor je hun keuzes beter begrijpt – zelfs wanneer je ze niet goedkeurt.

Toch heeft het boek ook een klein minpuntje. Door de complexe structuur en de vele personages kan het begin wat verwarrend aanvoelen. Het duurt even voordat je alle relaties en generaties helder hebt. Maar zodra dat kwartje valt, word je beloond met een rijk en meeslepend verhaal.

Is 'Woeste Hoogte' het ultieme klassieke liefdesverhaal?
Blijft de grote vraag: is Woeste Hoogte van Emily Brontë het ultieme klassieke liefdesverhaal? In zekere zin wel, maar niet op de manier die je misschien verwacht. Het is geen zacht, romantisch verhaal vol gelukkige momenten. Het is een intens, donker en soms pijnlijk portret van liefde die zo sterk is dat ze levens kan vormen én vernietigen. Juist daardoor blijkt deze roman van Emily Brontë, ruim anderhalve eeuw later, nog altijd zo indrukwekkend en onvergetelijk.

Specificaties bij het boek Woeste Hoogte
Oorspronkelijke titel: Wuthering Heights | Auteur: Emily Brontë | Uitgever: Rainbow | Eerste uitgave: 1847| Gelezen Nederlandse uitgave: 2025 | Vertaling: Akkie de Jong | Aantal bladzijden: 383 | ISBN 9789041712523

Met dank aan uitgeverij Rainbow voor het recensie-exemplaar.


maandag 8 december 2025

Een brief uit Florence - Anita Chapman




''Dit was mijn kans om opnieuw te beginnen en de tijd te nemen om alles wat er was gebeurd, te verwerken.''

Italië is wat mij betreft het mooiste land op aarde. Door het eten, de taal, de natuur en het klimaat. Uiteraard ook door de architectuur en de kunst, en vooral door de rijke geschiedenis, die achter elke straathoek lijkt te liggen. Daarom lees ik enorm graag verhalen die zich daar afspelen. Op die manier ontdek ik telkens nieuwe historische details, terwijl ik helemaal wegdroom in een mooi, sfeervol boek. Dit keer laat ik me verassen door het eerste deel van een nieuwe serie: ‘Een brief uit Florence’, van auteur Anita Chapman.

Hier gaat ‘Een brief uit Florence over’
Als Claire, tijdens haar nieuwe baan als medewerker op een groot Engels landgoed, stuit op een oude brief, blijkt dat een oorlogsgeheim over de beeldschone Lady Violet te bevatten. Haar hartstochtelijke affaire met een Italiaanse krijgsgevangene schokte destijds het dorp, en eindigde in een tragedie. Gefascineerd besluit Claire om Violets dochter Tabitha op te sporen. Ze wil haar herenigen met een dierbaar sieraad van haar moeder. Met slechts de naam van een Italiaanse bakkerij – Pasticceria Mancini – als aanknopingspunt, en de hulp van haar buurman Jim, reist Claire af naar Florence. Echter wanneer ze daar aankomt hoort ze dat Tabitha daar al jaren niet meer is geweest. Toch weigert Claire op te geven. Met Jim aan haar zijde weet ze Tabitha uiteindelijk te vinden, al is het niet de gelukkige hereniging waarop Claire had gehoopt. Ze blijft geschokt achter door de onthulling van een verwoestend familiegeheim. Violets verhaal kent een einde – maar zal de waarheid leiden tot vergeving, of brengt ze alleen maar meer pijn?

 Een sfeervolle, meeslepende roman vol liefde, kunst en familiegeheimen
Schrijfster Anita Chapman heeft met ‘Een brief uit Florence’ een warm, romantisch en intrigerend verhaal geschreven. Een e-book dat perfect past binnen de ‘Heartbeat Boeken-serie’ van uitgeverij A.W. Bruna.

Anita Chapman heeft een voorliefde voor kunstgeschiedenis, en het is haar talent om historische lijnen met hedendaagse verhaallijnen te verweven. Vanaf de eerste bladzijde lijkt het wel alsof je als lezer door haar schrijfstijl wordt betoverd. De roman ademt sfeer, emotie en mysterie uit. Het laat je verlangen naar meer. Gelukkig is er al aangekondigd dat er een vervolg komt – iets waar ik zeker al naar uitkijk.

Twee tijdlijnen die prachtig samenkomen
‘Een brief uit Florence’ speelt zich af in twee periodes: het hedendaagse leven van het hoofdpersonage, en het verleden van een mysterieuze vrouw uit Florence. Anita Chapman weet deze beide tijdlijnen met finesse samen te brengen. De brief waar het in het verhaal om draait vormt de rode draad. Stukje bij beetje ontvouwt zich een geheim dat generaties lang verborgen is gebleven. De manier waarop de tijdsprongen elkaar aanvullen is een van de sterkste elementen van het boek. Geen enkel moment voelt verwarrend of geforceerd, de overgangen tussen heden en verleden verlopen namelijk heel soepel.

Sterke karakters die tot leven komen
De personages uit het verhaal van ‘Een brief uit Florence’ zijn zorgvuldig opgebouwd en voelen authentiek aan. De hoofdpersoon is een warme, nieuwsgierige vrouw die worstelt met haar eigen onzekerheden. Ondertussen wordt ze diep geraakt door de geschiedenis die ze ontrafelt. Haar persoonlijke groei vormt een mooie emotionele kern in het verhaal.

De bijfiguren – van charmante Italianen tot zorgvuldig beschreven familieleden – dragen bij aan de levendige sfeer van het boek. Vooral de mysterieuze vrouw uit het verleden is bijzonder intrigerend. Haar worstelingen, verlangens en keuzes geven het verhaal diepgang, en maken de historische verhaallijn geloofwaardig en meeslepend.

Chapmans schrijfstijl: warm, visueel en toegankelijk
Anita Chapman schrijft op een toegankelijke manier, die zich uitstekend leent voor lezers die houden van de combinatie romantiek en lichte spanning. Haar stijl is beeldend zonder overdadig te zijn. Florence wordt met zoveel liefde en detail beschreven dat je de geuren van oude straatjes, het zachte licht over de Arno en het geroezemoes op de pleinen bijna kunt voelen. Hierdoor waan je jezelf, tijdens het lezen, moeiteloos in Italië.

Ook de dialogen voelen natuurlijk aan, en zijn goed gedoseerd. De auteur laat ruimte voor emoties zonder dramatisch te worden. Dit zorgt ervoor dat het verhaal van ‘Een brief uit Florence’ prettig in balans blijft, en geeft ook nog wat ruimte aan de fantasie van de lezer.
De personages voelen stuk voor stuk geloofwaardig aan. Zowel de hoofdpersoon, als de mysterieuze vrouw uit het verleden, groeien gedurende het verhaal uit tot complexe, herkenbare figuren.

Spanningsopbouw: subtiel maar effectief
Hoewel het boek ‘Een brief uit Florence’ absoluut geen thriller is, zit er wel voldoende spanning in de zoektocht om het verhaal extra aantrekkelijk te maken. Anita Chapman bouwt de spanning rustig, maar gestaag op. Elke onthulling voelt betekenisvol, en het einde is voldoende afgerond. Het verhaal wordt voornamelijk gedragen door emotionele spanning en nieuwsgierigheid.

Het verhaal is extra bijzonder door de manier waarop Anita Chapman de sfeer van Florence tot leven weet te brengen. De stad vormt niet zomaar een decor; ze ademt en beweegt met het verhaal mee. De rijke kunsthistorische details en de liefdevolle beschrijvingen van smalle straatjes, statige palazzi en Toscaanse lichtval geven het boek een bijna tastbare warmte.

Soms blijft het verhaal iets te lang hangen bij de innerlijke belevingswereld
Toch kent het boek ‘Een brief uit Florence’ ook wel een klein minpuntje. Het tempo zakt halverwege wat in. Dit is vooral wanneer de schrijfster uitgebreid stilstaat bij de innerlijke belevingswereld van de hoofdpersonages. Voor lezers die houden van een rustig, reflectief ritme zal dit geen probleem zijn, maar wie meer actie verwacht, kan hier even zijn aandacht kwijtraken. Gelukkig herpakt het verhaal zich ook elke keer wel weer snel. Uiteindelijk doet het weinig af aan de algehele leeservaring.

'Een brief uit Florence' is sfeervol en zorgvuldig opgebouwd
Voor lezers die houden van romans met diepgang, historische elementen, kunst en familieperikelen is ‘Een brief uit Florence’ een ideaal boek. Het is een sfeervol, ontroerend en zorgvuldig opgebouwd verhaal, dat je meeneemt naar het hart van Toscane. Met een vervolg in het vooruitzicht smaakt dit eerste deel absoluut naar meer.

Specificaties bij het boek ‘Een brief uit Florence’
Auteur: Anita Chapman | Uitgever: A.W Bruna Heartbeat | Eerste uitgave: 2025| Vertaling: Martijne Vianen-Kleijne | Aantal bladzijden: 292 | ISBN  9789044938722

Met dank aan uitgeverij A.W. Bruna voor het e-book recensie-exemplaar.

zondag 26 oktober 2025

De Instrumentalist - Harriet Constable


''Anna Maria della Pietà, kondigt ze aan, terwijl de baby haar vastgrijpt. Ik heb een voorgevoel bij deze.''

Hoewel Parijs altijd mijn favoriete stad zal blijven, is er geen plek die me zo weet te betoveren als Venetië. Het licht dat danst op het water, de geur van oude stenen, de smalle steegjes waar je zomaar kunt verdwalen — Venetië heeft iets magisch. Toen ik hoorde dat de roman De Instrumentalist zich afspeelt in het achttiende-eeuwse Venetië, wist ik meteen dat ik dit boek móést lezen. En wat een ontdekking bleek dat te zijn! Harriet Constable heeft met haar debuut een rijke, sfeervolle roman geschreven die historische diepgang combineert met een bijna filmische sfeer.

Een meeslepend verhaal vol muziek en ambitie
Het verhaal begint in 1704. De jonge wees Anna Maria heeft niets — geen familie, geen bezit — maar wél talent en een ontembare wil om iets te bereiken. In het Ospedale della Pietà in Venetië wordt ze opgeleid tot muzikant, onder begeleiding van niemand minder dan Antonio Vivaldi. Ze groeit al snel uit tot zijn sterpupil. Toch blijkt haar ambitie niet zonder prijs. Wat ze van hem leert is groot, maar Vivaldi vraagt daar ook iets voor terug.

Constable baseerde haar roman op het waargebeurde verhaal van Anna Maria della Pietà, een van de meest getalenteerde violistes van haar tijd. Wat mij vooral raakte, is hoe natuurlijk de schrijfster feit en fictie met elkaar verweeft. Je vergeet soms dat je een roman leest — alles voelt levensecht. De scènes in het weeshuis zijn zo beeldend dat ik de muziek bijna kon horen, de kou in de slaapzalen kon voelen en het ritme van de repetities kon volgen.

De vrouwen achter de muziek
Wat ik bijzonder waardeer aan De Instrumentalist is dat Constable de aandacht verlegt van Vivaldi naar de vrouwen om hem heen. De weesmeisjes die achter gesloten muren leefden, maar wier muziek ver buiten Venetië weerklonk, krijgen eindelijk een stem. Vooral Anna Maria wordt met veel respect en nuance neergezet. Je voelt haar strijd, haar passie en haar verlangen om gehoord te worden.

De research die Constable heeft gedaan is indrukwekkend. Ze schrijft met kennis van zaken over muziek én over de sociale structuren van het achttiende-eeuwse Venetië. Tegelijkertijd blijft haar stijl licht en toegankelijk, waardoor het verhaal prettig wegleest.

Een poëtische ode aan muziek en stad
Wat ik erg mooi vond, is dat Anna Maria haar muziek in kleuren ervaart. Dat maakt de klanken bijna tastbaar. Constables taal is poëtisch zonder zwaar te worden — elegant, maar met genoeg lucht. Venetië komt tot leven als een personage op zichzelf: warm, melancholisch en vol geheimen.

Als ik één klein kritiekpuntje mag noemen, is het dat sommige bijfiguren iets meer diepgang hadden mogen krijgen. Maar dat is slechts een detail, want uiteindelijk draait alles om Anna Maria — en dat doet Constable meesterlijk.

Een prachtig debuut!

De Instrumentalist is een prachtig debuut. Een ode aan Anna Maria, aan de muziek, aan Venetië zelf. Voor iedereen die houdt van historische romans, klassieke muziek of gewoon een goed verteld verhaal: dit boek is een absolute aanrader. Ik luister sindsdien anders naar De Vier Seizoenen — met het geluid van Anna Maria’s viool op de achtergrond.

Titel: De Instrumentalist | Auteur: Harriet Constable | Originele titel: The Instrumentalist | Vertaling: Aarti Rampadarath | Uitgever: A.W. Bruna Romans | Eerste uitgave: 2024 | Nederlandse eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 380 | ISBN 9789400517639

Met dank aan uitgeverij A.W. Bruna voor het recensie-exemplaar

woensdag 7 mei 2025

Drenkman - Frank Peters

 


''Hoewel hij de gele paddenstoelen herkende, weken hun vorm en schikking af...een eigen paddenstoel? Hij kon het bijna niet geloven, na jaren van speuren op de meest afgelegen plekken.''

Rik Wolters, die zijn dagen eenzaam slijt op zijn landgoed, wordt onverwacht herenigd met regisseur Sandra Molenaars wanneer de Belgische mycoloog Gérard Rapaille hen benadert met een schokkend verhaal. Een farmaceutisch bedrijf voert schimmige experimenten uit met een revolutionair medicijn, gebaseerd op mysterieuze paddenstoelen. Maar wat probeert men uit alle macht te verbergen?
Rik en Sandra starten een onderzoek dat gevaarlijker blijkt dan ze ooit konden vermoeden. Terwijl ze steeds dieper afdalen in de duistere geheimen van het bedrijf, worden Riks eigen demonen onverbiddelijk naar boven gehaald. Zal hij eindelijk het raadsel rond zijn verdwenen broer kunnen ontrafelen?

Tweede deel van de Wolters-Molenaarsserie
Auteur Frank Peters debuteerde eerder met het boek ‘Het meisje bij venster’. Dit boek was al een verassend debuut. Nu is het tweede deel ‘Drenkman’ verschenen. Met de opvallende, uitnodigende covers trekt de auteur je als lezer mee naar de duistere wereld van kunst, wetenschap, cultuur en onderzoekteams. Om de onderlinge relatie en de werkwijze van het duo Rik Wolters en Sandra Molenaars goed te begrijpen is het wel van belang om eerst het eerste deel te gaan lezen.

Geen alledaagse onderwerpen
Het boek ‘Drenkman’ heeft net als bij ‘Het meisje in het venster’ weer een zeer, en zeker niet alledaags, onderwerp. Vorige keer onderzochten ze een kunstroof en deze keer duiken we de wereld van de farmaceutische wereld in. Ik was zeer verbaasd over de kennis die de auteur wist te delen over paddenstoelen. Door de prettige schrijfstijl komt al deze informatie absoluut niet belerend over, maar is wel erg interessant.

De puzzelstukjes vallen goed en logisch in elkaar
De opbouw van het verhaal is daardoor origineel en spannend. Via een aantal mediaberichten, met afbeeldingen van krantenberichten – erg origineel – worden er direct een aantal nieuwe personages aan de lezer voorgesteld. Dan volgen er meerdere tijds- en verhaallijnen, en is het van groot belang dat je je aandacht er even goed bijhoudt om het overzicht niet kwijt te raken. Maar geduld wordt beloond en gaandeweg vallen de puzzelstukjes goed in elkaar en wordt het een logisch geheel.

Goede opbouw met echter een wat kabbelend middenstuk
Door de goede opbouw is er een goede afwisseling tussen het spannende gedeelte en de relatie tussen hoofdpersonages Rik en Sandra. De karakters worden dieper uitgewerkt en je begint ze al lezer steeds meer te begrijpen. Na alle informatie die je in het eerste deel te verwerken krijgt, volgt er in het middengedeelte van het verhaal wat meer rust. Echter kabbelde dit gedeelte, naar mijn mening, iets te traag voort. Wat het precies is kan ik niet zeggen, hetzelfde gevoel bekroop mij bij het vorige boek ‘Het meisje in het venster’. Dat wil niet zeggen dat het slecht is, integendeel. Wellicht is het contrast met het begin, waar alle informatie tot je komt, en het einde waar ook ineens weer van alles gebeurt, gewoon iets te groot.

Volksverhaal is onderdeel van het geheel
Het is ook erg origineel hoe auteur Frank Peters een volksverhaal in het boek ‘Drenkman’ heeft verweven. Dit in combinatie met de dood van de broer van Rik Wolters geeft weer een extra dimensie aan het verhaal. Meerdere onderwerpen maken het tot een informatief en spannend geheel. Meerdere thema’s komen aan bod: corruptie, manipulatie, de duistere kant van het menselijke brein, complexe relaties en angst. Maar zeker ook de kwetsbaarheid in vriendschappen en familieverband.

Complimenten voor de research
Auteur Frank Peters heeft wederom voor dit boek ‘Drenkman’ ongelooflijk veel research gedaan. En dat alles heeft hij tot een spannende en onderhoudende thriller weten te verwerken. Het einde is verassende en zet de deur naar een derde deel alweer op een kier. Gelukkig voor de lezers heeft ook auteur Frank Peters nog lang niet genoeg van het Wolters-Molenaars duo, en kunnen we gaan uitkijken naar een derde deel.

Informatie over het boek
Titel: Drenkman | Auteur: Frank Peters | Uitgeverij: Waayhof uitgeverij | Eerste druk: 2025 | Aantal bladzijden: 290 | ISBN 978 90 834 1242 9 | ISBN e-book 978 90 834 1244 3 

zondag 4 mei 2025

Aan de andere kant van de rivier - Alessandro Selmi



"Je hebt de fabriek verloren, maar wat jullie hebben gedaan , kan niemand je meer afnemen...wat je anderen hebt gegeven blijft altijd van jouw'' 

Al van kleins af aan breng ik mijn vakanties door aan het Gardameer in Italië. Elke keer weten we weer te genieten van plekken die we al meerdere keren bezocht hebben. Er staan daarnaast nog tientallen anderen dorpen en steden in de omgeving die ik graag wil zien. Zo wil ik al jaren naar Bergamo, en zijn we ook al vier keer die kant uit gereden. Echter kwamen we elke keer toch weer uit in Milaan, dat op slechts veertig minuten doorrijden licht. Dat komt door de (inmiddels) volwassen kinderen op de achterbank. Die vinden het bruisende Milaan toch veel leuker dan een historisch dorp. Ach wie weet dit jaar, want na het lezen van het boek ‘Aan deze kant van de rivier’, is mijn interesse alleen maar nog groter geworden.

Hier gaat het boek ‘Aan deze kant van de rivier' over
Het is maar een klein stuk grond, in de vorm van een driehoek en begrensd door de rivier de Adda. Maar in 1877 vertegenwoordigt het voor Cristoforo Crespi de toekomst. Hij, de zoon van een wever, wil hier een moderne katoenfabriek laten verrijzen, en vooral een dorp voor arbeiders zoals Italië nog nooit heeft gezien: met een kerk, school en comfortabele huizen. Cristoforo zal alles op het spel zetten om die droom te verwezenlijken. Zijn geld, reputatie en zelfs de relatie met zijn broer.

Het leven van de jonge Emilia verandert op de dag dat ze naar haar nieuwe dorp verhuist. Zij is de dochter van een van de meest loyale arbeiders van de Crespi’s. Haar verhaal zal in de loop der jaren onlosmakelijk verbonden raken met dat van de andere inwoners, met hen beleeft Emilia de kleine en grote gebeurtenissen van de geschiedenis. Maar ook zal het lot haar pad laten kruisen met dat van erfgenaam Silvio Crespi. Ondanks de sociale kloof tussen hen ontstaat er een bijzondere band. Emilia zal de steun zijn van Silvio op het moment dat de Crespi’s – misschien te rijk, te trots, te arrogant geworden – alles dreigen te verliezen.

Het kost even wat tijd om in het verhaal te komen
De prachtige foto en de zonnige kleur geel op de omslag van het boek ‘Aan deze kant van de rivier’ nodigen uit tot lezen. Al kun je natuurlijk niet om de dikte van het boek heen, met zijn 592 bladzijden houdt het je als lezer wel even zoet. Nu ben ik persoonlijk zelf fan van dikke boeken dus is dat voor mij geen obstakel.
Al kost het me wel eventjes wat tijd om in het verhaal te komen. Dat komt door de vele namen die in het begin aan je worden voorgesteld. Een alwetende verteller laat je kennis maken met vier verschillende families. En al verder lezend begrijp je waarom al deze informatie nodig is.

Een goed tijdsbeeld over een interessant stuk van de geschiedenis
Het boek ‘Aan deze kant van de rivier’ is opgedeeld in twaalf delen. Hierin zijn vooral de ontwikkelingen in het tijdsbeeld goed te zien. Zo lees je over de economische ontwikkelingen en crisis, die gepaard gingen met stakingen in de industrie en oorlog. Een knap verwerkt stuk, belangrijke geschiedenis, verweven in een roman.

Ondanks de dikte van het boek lees je het snel uit
De auteur Alessandra Selmi heeft een zeer beeldende schrijfstijl. Daarmee weet ze ook heel goed de sfeer van die tijd neer te zetten en kostte het mij als lezer geen moeite om me in de tijd te verplaatsen. Door de korte hoofdstukken leest het verhaal eigenlijk ook heel erg goed door en ga je sneller door het boek heen dan dat je zou verwachten. Dat heeft natuurlijk ook te maken met het feit dat het zowel geschiedkundig als in de romanvorm boeiend is.

Leven onder verschillende omstandigheden in de maatschappij
In het geromantiseerde deel is het vooral de verbondenheid tussen Emilia en Silvo die me aan sprak. Ondanks hun verschillen blijft de onderlinge band bestaan. Silvio lijkt geen kant op te kunnen, door zijn verantwoordelijkheden en plichtsbesef aan het familiebedrijf, en Emilia is weer juist weer beperkt door haar beperkte kansen, door de armoede. En zo vertelt het verhaal ‘Aan deze kant van de rivier’ niet alleen een liefdes- of geschiedkundig verhaal, maar gaat het juist veel meer over de manier van leven onder verschillende omstandigheden. Want het leven in en rondom de katoenfabriek legt voor de lezer goed bloot wat het doet voor de sociale verschillende klassen.

Een diversiteit aan verschillende thema's
Het boek ‘Aan deze kant van de rivier’ gaat over vriendschappen, over sociale ontwikkelingen, angst, hoop en de verschillen tussen arm en rijk. Het legt zo een breed scala aan diverse kwesties neer bij de lezer. Kwesties die in de hedendaagse wereld natuurlijk ook nog steeds een onderdeel van de samenleving zijn. Want er blijven natuurlijk altijd verschillen tussen de multinationals en de arbeiders. Wel vond ik dat het verhaal soms een beetje te lang op dat punt bleef hangen.

Terug naar een hele andere tijdsperiode
De emoties en karakters van de personages worden goed beschreven maar hadden hier en daar, wat mij betreft, wat meer de diepte in gemogen. Maar ja, dan had het wellicht een nog dikkere pil qua boek geworden. En nu was het prima in balans. Het boek ‘Aan deze kant van de rivier’ is een mooie historische roman, met een fijne en beeldende schrijfstijl. Het neemt je echt mee naar een andere tijdsperiode. Het verhaal vertelt over hoop, angst, liefde en jaloezie, ambitie en vriendschap. Een absolute aanrader en voor mij nu echt de reden om dit jaar wel naar Bergamo te gaan.

Informatie over het boek
Titel: Aan deze kant van de rivier| Originele titel: Al di qua del fiume  | Auteur: Alessandra Selmi | Uitgeverij: AW. Bruna | Vertaling: Saskia Peterzon - Kotte | Eerste druk: 2022 | Nederlandse eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 592 | ISBN 978 04 005 1797 4

maandag 14 april 2025

Boodschappers van de storm - Tuinen van Heligan, deel 3 - Inez Corbi


''De tuin sliep. In de vochtige, vruchtbare stilte groeiden de planten onverstoorbaar voort, woekerden zaailingen en onkruid…’’

Synopsis van Boodschappers van de storm
Zoals in het paradijs! Dit is hoe Lexi zich voelt in haar nieuwe huis in Cornwall, met haar nieuwe liefde Ben. Tijdens de laatste voorbereidingen die ze doet voor de jubileumviering van de beroemde tuinen van Heligan, ontdekt Lexi hier het verhaal van een wel heel fascinerende vrouw.

In 1913 komt de jonge Hailee als keukenmeisje naar Heligan. Daar raakt ze bevriend met de extraverte Ada, de zus van de huisbaas, en krijgt een geheime affaire met de tuinman Tommas. Wanneer hij ten strijde moet trekken en Hailee zwanger achterlaat, heeft Ada een plan dat, meer dan honderd jaar later, een nieuw licht werpt op Lexi’s afkomst.

Derde, en laatste, deel van de Tuinen van Heligan
Het boek ‘Boodschappers van de storm’ is alweer het derde, en laatste deel, van de ‘Tuinen van Heligan’-serie. Een trilogie met een geslaagde mix van waargebeurde historische feiten en een fictieverhaal over liefde en geheimen. Hoewel dit boek op zichzelf te lezen is het voor het verhaal beter, en fijner, om de gehele serie te lezen.   

Goede, uitdagende levendige schrijfstijl
De schrijfster Inez Corbi kan heel levendig schrijven. Hierdoor waan je je in de tuinen en heb je het gevoel onderdeel te zijn van het verhaal. Het verhaal verspringt van het heden naar het verleden en visa versa. Dit, en de wisselden perspectieven, houden het leestempo hoog. Ook de uitdagende cliffhangers aan het einde van vrijwel elk hoofdstuk, maakt dat je door wilt lezen.

Lees de serie vooral in zijn geheel
Wanneer je de serie in zijn geheel leest, worden de hoofdpersonages ook steeds boeiender. Je maakt dan hun volledige karaktergroei mee, en begrijpt de keuzes die ze maken.

Het verhaal in het verleden vond ik het meest boeiend. Ook al is het redelijk voorspelbaar, en dat geldt voor het gehele boek, toch zit er genoeg drama en emotie in om het interessant te houden. Het einde van ‘Boodschappers van de storm’ brengt niet alleen de verhaallijnen van het laatste deel goed bij elkaar, maar wet zeker ook de serie als geheel mooi af te sluiten.

Goede combinatie van historische feiten en fictie
De serie ‘Tuinen van Heligan’ is een mooi gecombineerde verhaallijn met historie en romantiek. Een gedetailleerde en verbeeldende manier van schrijven maakt nieuwsgierig naar de echt bestaande Tuinen in Cornwall.

Informatie over het boek
Titel: Boodschappers van de storm - Tuinen van Heligan, deel 3 | Originele titel: Boten des Sturms | Auteur: Inez Corbi | Uitgeverij: AW. Bruna | Vertaling: Olga Groenewoud | Eerste druk: 2023 | Nederlandse uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 302 | ISBN 978 94 005 1600 7

zondag 2 maart 2025

Ik weet me geen raad - Willy Lindwer en Aline Pennewaard


''Ik weet me geen raad en vraag om uw welwillende hulp in mijn nood. Dankbaar wacht ik uw beslissing af...'' 

Brieven schrijven, ik deed het vroeger met liefde. Ik deed het bijvoorbeeld in de zomervakantie, met mijn beste vriendin omdat ik haar gedurende de zomervakantie niet zag. Het was in de begin jaren tachtig ook helemaal in om bij een vriendenkring te horen. Dan schreef elke keer iemand anders een stukje aan in de brief en kwam hij uiteindelijk weer bij je terug. Naast deze vriendenkring schreef ik ook nog met een penvriendin in het buitenland. Iemand die je verder helemaal niet kende, maar waar je de dagelijkse dingen wel aan elkaar vertelde. Weer later schreef ik luchtpost aan mijn vriendje in het leger. Eigenlijk alleen maar leuke post! Daarom kan ik me ook totaal geen voorstelling maken dat je een brief uit pure wanhoop moet schrijven. Een brief die aanvangt met ‘’Ik weet me geen raad’’

Hier gaat het boek ‘’Ik weet me geen raad’’ – wanhoopsbrieven van Joodse Vluchtelingen 1038-1939 – over.
Jaren geleden vond documentairemaker Willy Lindwer bij het oud papier een bundel met tweehonderd brieven, die afkomstig bleken van vervolgde Joden uit Duitsland, Oostenrijk en Tsjechoslowakije. Ze smeekten de Joodse gemeente in Amsterdam massaal om ze een uitweg te bieden, maar die kon niets voor ze betekenen. De landsgrenzen sloten zich eind jaren dertig meer en meer voor de Joden van Europa. De brieven schetsen een hartverscheurend beeld van hun levensbedreigende omstandigheden.

Historica Aline Pennewaard onderzocht wat er met de schrijvers gebeurde nadat zij hun wanhoopsbrief hadden verstuurd. ‘Ik weet me geen raad’ toont een breed scala aan verhalen die op ingrijpende wijze inzichtelijk maken hoe dat in zijn werk ging. Lukte het ze om tijdig uit Europa weg te komen? Of vielen ze ten prooi aan de vernietigingsmachine van de nazi’s?

In deze tijd, waarin vlucht en emigratie opnieuw centrale thema’s zijn in het maatschappelijk debat, maakt dit boek de menselijke kant van de zaak zichtbaar: een kant die helaas maar al te vaak wordt vergeten.

Auteur en regisseur Willy Lindwer
Willy Lindwer is geboren op 18 maart 1946, in Amsterdam. Zijn ouders komen uit Polen en Oekraïne. Anders dan de rest van zijn familie overleefden zijn ouders, en broer, de oorlog. Ze zaten namelijk ondergedoken in de Achterhoek.
Lindwer volgde een HBS-B opleiding aan het Amsterdam Lyceum, en studeerde door aan de Filmacademie. Na zijn studie ging hij aan het werk bij de Wereldomroep, en tevens bij de NOS op de documentaire afdeling. In 1985 richtte hij zijn eigen bedrijf, AVA Production op. Hij woont tegenwoordig in Tel Aviv. Daar richtte hij Terra Film Production op.
Lindwer staat bekend om zijn films, documentaires en boeken over de Holocaust, Israël, het Jodendom en het Midden-Oosten. In 1988 won hij de International Emmy Award voor de film ‘De laatste zeven maanden van Anna Frank’. Vorig jaar kwam hij met een prachtige documentaire/film over de corruptheid bij het Amsterdamse GVB, gedurende de Tweede Wereldoorlog: ‘Verdwenen stad’. Mijn volledige review hiervan is te lezen op de site van www.mamascrapelle.nl

Samenwerking met historica Aline Pennewaard
Nu komt hij, in samenwerking met historica, schrijfster en onderzoekster Aline Pennewaard wederom met een indrukwekkend en schokkend stukje geschiedenis; het boek ‘Ik weet me geen raad’
Historica Aline Pennewaard werkte aan een promotieonderzoek over de deportaties vanaf Nederland naar de concentratiekampen. Eerder werkte ze ook al samen met Willy Lindwer. Het boek ‘Bernie’s oorlog’ en de het boek/film ‘De treinreis’ is van hun beider hand.

Brieven als wanhoopsroep
Het boek ‘Ik weet me geen raad’ bevat maar liefst 35 brieven van lotgevallen die zich tot in hun totale wanhoop tot het comité voor Joodse Vluchtelingen in Amsterdam richten. Met de hoop dat ze (alsnog) worden opgenomen als vluchteling en zo de vreselijke toestanden waar ze in verkeren kunnen ontvluchten. Hoewel het in Nederland nog relatief rustig is qua oorlogsgeweld in de jaren 1938-1939, zijn er andere Europese landen al afschuwelijke wantoestanden gaande.

Elke dag één brief
Het boek is hartverscheurend en ik kon het absoluut niet in een keer uitlezen. Het had zo een impact om te weten dat dit echte brieven zijn van echte mensen in nood. Ik heb met mezelf toen afgesproken elke dag één brief te lezen. Postuum stak ik dan een kaarsje voor die familie of die persoon aan. Vaak wilde ik toch ook wel weten of er nog informatie te vinden was over de betreffende gevallen en raadpleegde ik internet.

De even indrukwekkende televisieserie De Joodse Raad
De brieven waren gericht aan de voorzitter van het comité, de heer David Cohen, die later een van de voorzitters zou worden van de Joodse Raad. Over het wel en wee van die raad is onlangs de prachtige en zeer indrukwekkende gelijknamige serie op televisie geweest.

Veel lukte niet, maar een hoop dingen ook wel
Het is ongelooflijk wat het comité voor Joodse Vluchtelingen heeft proberen te doen. Een baan zoeken voor een zoöloog, die toen al in kamp Buchenwald had gezeten. Helaas mislukte dat en moest hij samen met zijn gezin uiteindelijk naar Auschwitz. Ondanks het verzoek van intellectuelen, verenigd in het Comité van Waakzaamheid, waarbij ze de regering om coulance met betrekking tot de vluchtelingen vroegen, hield die voet bij stuk, en lieten ze niemand meer Nederland binnen.
Echter lukten er veel dingen ook wel: valse papieren, onderduiken, en bijvoorbeeld kindertransporten naar veilige oorden.

Geschiedenis herhaalt zich helaas
Willy Lindwer heeft nog steeds contact met de vrouw die toentertijd secretaresse was van het Vluchtelingencomité, Mirjam Bolle-Levie. Zij is inmiddels 107 jaar oud en woont in Jeruzalem. Gelukkig is zij nog steeds in het bezit van een ‘een messcherp geheugen’, zegt
Lindwer. Ze weet zich nog alles te herinneringen van de hartbrekende brieven.
Elke brief aan het comité voor Joodse Vluchtelingen is een stukje geschiedenis. Een noodkreet uit een ver verleden. Helaas lijkt het verleden ons weer in te halen en zijn er opnieuw duizenden mensen voor oorlog op de vlucht. Dat maakt dit al prachtige boek, nog intenser om te lezen. 

Details over het boek
Titel: Ik weet me geen raad - wanhoopsbrieven van Joodse vluchtelingen 1938-1939 | Auteurs: Willy Lindwer en Aline Pennewaard | Uitgeverij: Balans | Eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 222 | ISBN 978 9463 823 883 

woensdag 29 januari 2025

De vrouw zonder naam - Audrey Blake


  'Dit is de les: geef nooit toe, geef nooit toe. Nooit, nooit, nooit''
            (Winston Churchill, 29 oktober 1941)

Dit is het verhaal van 'De vrouw zonder naam'
1942. Hoewel ze de bom die haar huis verwoestte overleefde, is Yvonne het doel van haar bestaan kwijt. Ze is vervreemd van haar man en haar dochter ziet ze nauwelijks. Maar dan krijgt ze de kans van haar leven: ze wordt gerekruteerd als eerste vrouwelijke sabotage-agent van Groot-Brittannië. Al verwacht men in een uitzichtloze oorlog niet veel van deze onopvallende vrouw.
Maar haar vasthoudendheid, haar talent om niet op te vallen en enorme kennis van explosieven onderscheiden Yvonne. Al snel arriveert ze in bezet Frankrijk, klaar om het naziregime in vuur en vlam te zetten. Maar ze realiseert zich ook dat ze zich weleens volledig in haar taak zou kunnen verliezen.

Audrey Blake is het pseudoniem van het schrijversduo Fixsen en Sirios
De auteursnaam ‘Audrey Blake’ is het pseudoniem van het schrijversduo Jaima Fixsen en Regina Sirios. Twee schrijvers die elkaar hebben ontmoet tijdens de finale van een schrijfwedstrijd. Ze bleken beide zeer geïnteresseerd te zijn in geschiedenis, en hebben een voorliefde voor het uitspitten van dossiers. Het klikte zo goed dat ze besloten om samen boeken te gaan schrijven. Eerder verscheen er nvan hun hand een boekenserie, over de vrouwelijke arts Nora Beady..

Wie was Yvonne Rudellat
Yvonne Claire Rudellat is geboren in Maisons-Lafitte – Frankrijk 1897. Na een huwelijk, scheiding en financiële moeilijkheden, raakte ze ook nog eens epressief vanwege de capitulatie van Frankrijk. Ze besloot zich aan te sluiten bij het Franse verzet: de SOE (Special Operations Executive).Daar kreeg ze de codenaam 'Jacqueline'. Ze werd belast met spionage en sabotage en werkte als koerier en organiseerde bevoorradingsdroppings. Voordat ze gevangen werd genomen was ze expert in sabotage operaties.

Mijn mening over dit boek:
Zelden wordt op zo een respectvolle manier een waargebeurd verhaal beschreven. Het auteurs duo zijn heel dicht bij de feiten gebleven en hebben de personages geloofwaardig weten laten overkomen. Wel merkte ik tijdens het lezen enige terughoudendheid in hun schrijfstijl. Later in het nawoord komen ze hier zelf ook nog even op terug. 

'De vrouw zonder naam' begint in aanvang rustig maar wanneer het hoofdpersonage Yvonne eenmaal heeft besloten zich aan te melden voor de opleiding voor spionage en verzet, krijgt het verhaal meer spanning. Het verhaal wordt beklemmender en meeslepender en je kan niets anders doen dan doorlezen. Je wilt namelijk heel graag weten hoe dit verhaal eindigt. Om spoileralert te voorkomen zal ik daar niet verder op ingaan. Wel kan ik zeggen dat ik door het einde compleet verrast was en meer over Yvonne Rudellat ben gaan opzoeken.

Het schrijvers duo Audrey Blake heeft met het boek 'De vrouw zonder naam' een zeer aangrijpend en boeiend verhaal weten te schrijven. Deze historische roman is het waard om te gaan lezen. Het is een ode aan een sterke, dappere en moedige vrouw. Opgetekend door een vlotte, krachtige en geloofwaardige schrijfstijl, dat bovendien een heel goed tijdsbeeld weergeeft.

Een nog uitgebreidere recensie over het boek 'De vrouw zonder naam' is te lezen op www.stoerleesvoer.nl

Titel: De vrouw zonder naam | Auteur: Audrey Blake | Uitgeverij: KokBoekencentrum | Vertaling: Marianne Locht | Aantal bladzijden: 367 | ISBN 978 902 973 7762 3 | ISBN e-book 978 902  973 763 0 | ISBN audio book 978 902  973 764 7


dinsdag 17 december 2024

De zoektocht - Karin Hover






Hier gaat het verhaal van 'De zoektocht' over
Het boek ‘De zoektocht’ is het vierde deel in de Kilcarrick-serie, wat vertelt over de Fitzpatrick familie. Maar wellicht, en hier spreekt een echte fan, toch niet helemaal het sloteinde. Auteur Karin Hover heeft namelijk hier en daar toch nog wat kleine eindjes opengelaten, waar ze toch nog op voort zou kunnen borduren.


Auteur Karin Hover
Karin hover is geboren in Steyl, 1957. Samen met haar ouders en twee zussen verhuisde ze op latere leeftijd naar Arcen. Haar vader was een verhalenverteller, dat wekte haar liefde voor boeken op jonge leeftijd al op. Ze begon zelf verhalen te verzinnen en schreef daar tientallen schriftjes mee vol. Op volwassen leeftijd kwam daar de interesse voor geschiedenis bij. Zo komt ze bij de combinatie historische roman. Bij voorkeur laat ze haar verhalen afspelen in Ierland, Schotland en Engeland. 
Bij het tot stand brengen van de boeken van Karin Hover wordt haar gehele gezin ingezet. Haar man en oudste zoon ontwerpen de omslagen en haar jongste zoon houdt de website bij.

Een roman met een echt verhaal
Met haar vorige boeken wist Karin Hover mij ook al te betoveren. Ze heeft een hele prettige en beeldende schrijfstijl. Ook geeft ze haar personages herkenbare en echte emoties mee, daardoor gaan ze niet alleen voor het verhaal maar vooral voor de lezers echt leven. Daarnaast heeft ze zoveel research voor haar verhalen gedaan dat je je terugwaant in de tijd. Je leest dus niet alleen maar een prachtige roman maar je steekt er ook nog een iets van op.  

Soms een traan
Doordat het een boekenserie betreft leer je de personages door en door kennen. Helaas moet je van enkele ook afscheid nemen, en dat kan, doordat ze echt onder je huid zijn gaan zitten, wel eens verdrietig aanvoelen. Althans dat was mijn ervaring.

Mooi en onroerend geheel
De opbouw van de verhalen van Karin Hover, en dat geldt ook weer voor het boek ‘De Zoektocht’ zijn goed en logisch. Het wisselen tussen heden en verleden, maar ook switchen tussen personages, is nergens verwarrend. Het geeft wel meer diepte aan het verhaal omdat je het van verschillende kanten beleefd.  Er zijn heel wat verschillende gebeurtenissen en personages maar toch raak je nergens de draad kwijt. De spanning wordt langzaamaan naar het einde toe opgebouwd. Wat volgt is een mooi, ontroerend en logisch geheel.

Maatschappelijke thema's
Karin Hover haalt in haar boeken ook heel wat maatschappelijke thema’s aan. In het boek ‘De Zoektocht’ gaat het over adoptie. Dat brengt uiteraard ook heel wat emoties met zich mee. Angst, verdriet, verlies en rouw, maar ook vergeving weet ze prachtig te verwoorden.

Uitgebreid historisch onderzoek
De watersnoodramp uit 1953 trof niet alleen Nederland maar maakte ook slachtoffers op Canvey Island, iets wat vele mensen niet weten. Door uitgebreid historisch onderzoek weer Karin Hover dit heel kundig in het verhaal ‘De Zoektocht’ uit te leggen.

Een aanrader voor lezer van historische romans
Het boek ‘De Zoektocht’ heb ik, net als de vorige delen wederom in één ruk uitgelezen. Het is een absolute aanrader voor lezers die houden van geschiedenis, maatschappelijke thema’s en een geromantiseerde goede schrijfstijl. Hopelijk komt er nog een deel, zo niet dat ben ik net zo blij met een heel ander verhaal want dat Karin Hover boeiend kan vertellen is duidelijk.

Titel: De zoektocht | Auteur: Karin Hover | Uitgeverij: Boekengilde BV | Aantal blz: 256 | ISBN 978 946 491 669 0 ISBN e-book 978 946 491 670 6


Wachten op kerst - Lynn Austin

 


''Geef, dan zal je gegeven worden''


Dit is het verhaal van ‘Wachten op kerst’ over
New York, 1901. Na jaren vol uitbundige feesten kiest Adelaide dit jaar bewust voor een rustige feestdagen. En ze kan niet wachten op kerst, en dit dan samen te vieren met haar kersverse echtgenoot, voor wie ze gekozen heeft uit liefde. Niet vanwege het geld. Maar de overgang van haar rijke bestaan naar het ingetogen leven van een huisvrouw gaat niet zonder slag of stoot. Hoewel Addy geen dag spijt heeft van haar huwelijk met Howard, blijkt het best een opgave te zijn om de haard aan te steken en iets anders te bereiden dan aangebrande toast.
Vlak voor kerst neemt Addy’s leven een plotselinge wending. Op de eerste dag van de advent staat er plots een jongentje bij haar op de stoep. Hij is weggelopen uit het weeshuis en beweert geen weeskind te zijn. Terwijl het kerstfeest nadert, doen Addy en Howard er alles aan om het mysterie rondom deze bijzondere jongen te ontrafelen. Eén ding is zeker: het zal een kerst worden die Addy’s ervaringen van vroeger ver te boven gaan. Wachten op kerst was nog nooit zo bijzonder.

Auteur Lynn Austin
Lynn Austin is in geboren in Florida (1949). Ze groeide op in een christelijk gezin. Haar moeder was bibliothecaresse. Hierdoor kwam ze al op jonge leeftijd in aanraking met boeken. Tot haar teleurstelling gingen veel verhalen niet over het geloof. Daarom besloot Lynn Austin om zelf boeken te gaan schrijven. In 1995 verscheen haar eerste boek ‘The Lord is my strenght’. Ondertussen zijn er ook al veel van haar boeken in het Nederlands vertaald. In 2008 was ze zelfs de bestverkopende auteur in de categorie christelijke boeken. Het boek ‘Wachten op kerst’ nieuwste roman.

Dit is pas écht een kerstverhaal
Al eerder las ik een boek van Lynn Austin, namelijk ‘Al mijn geheimen’. Eigenlijk is dit het eerste deel, maar de boeken zijn apart van elkaar ook heel goed en begrijpbaar te lezen. Al zou het zonde zijn om het boek ‘Al mijn geheimen’ niet te gaan lezen, want het is een prachtig verhaal. En datzelfde geldt voor he boek ‘Wachten op kerst’. Het bijzondere aan dit verhaal is bovendien dat het eens een hele andere insteek heeft.  Want waar de meeste kerstverhalen gaan over het liefdesperikelen, gaat het dit keer over verenigen van een gezin.

Advent: Hoop, liefde, vreugde en vrede
Het boek ‘Wachten op kerst’ bestaat uit vier delen. Alle delen staan voor een periode van de advent hoop, liefde, vreugde en vrede. Deze komen worden genoemd bij het aansteken van de adventskaarsen. Lynn Austin heeft fijne, ietwat simpele maar wel een doeltreffende schrijfstijl. Personages komen echt tot leven doordat ze herkenbare karaktereigenschappen meekrijgen. Hierdoor kun je als lezer makkelijk herkennen in sommige hoofdpersonen en raak je meer emotioneel betrokken bij het verhaal.

Vrouwen – en kinderrechten
Auteur Lynn Austin doet altijd uitgebreid onderzoek naar de onderwerpen voor haar verhalen. Maatschappelijke thema’s worden aangehaald en in het boek ‘Wachten op kerst’ draait het niet alleen om de zoektocht met het weesjongetje, maar gaat het ook over vrouwenrechten. Op een goede, simpele manier weet ze aan te geven dat vrouwen voor zichzelf moeten opkomen en een betere toekomst verdienen. Maar bovenal dat ze net zoveel rechten dienen te hebben als mannen. Het hoofdpersonage Adelaide, is daar een goed voorbeeld van. Zij verkiest een sobere leefstijl boven een gearrangeerd luxe huwelijk, maar staat wel haar mannetje en is gelijkwaardig aan haar echtgenoot.
Naast het vrouwenrecht, vertelt ze ook over de vreselijke omstandigheden waarin de weeskinderen, moesten leven. De povere omstandigheden weet ze zeer doeltreffend over te brengen. Dat geldt ook voor de eenzaamheid die de kinderen ervaren, en het belang van gezinshereniging.

Kerstboodschap
Het boek ‘Wachten op kerst’ is echter veel meer dan een manifest voor vrouwen- en kinderrechten. Het is een mooi verhaal over de daadwerkelijke boodschap van kerst. Kerst gaat namelijk niet om de meeste kadootjes of de grootste boom, maar over het omkijken naar elkaar. Of het nu iemand is die je kent of juist helemaal niet. Het geloof in God krijgt hierbij een mooie passende rol.

Geloof en hoop zit in kleine dingen
De boeken van Lynn Austen zijn niet alleen historische maar ook Bijbelse romans. Je hoeft niet gelovig te zijn om de boeken van haar toch te gaan lezen. De boodschap die ze aan de lezer mee wil geven zijn namelijk universeel. Wat je doet of zegt hoeft niet groots te zijn, alles volstaat en kan van grote betekenis voor een ander zijn. Wat voor jou wellicht een kleine moeite is, kan voor een andere van onschatbare waarde zijn. Als dat niet de ware kerstgedachte is, weet ik het ook niet meer.

Titel: Wachten op kerst | Originele Titel: Waiting for christmas | Uitgeverij: Kokboekencentrum | Vertaling: Roeleke Meijer- Muilwijk | Aantal blz: 268 | ISBN 978 902 973 774 6 | ISBN e-book 978 902 973 775 3

Een nog uitgebreidere review kun je lezen op www.stoerleesvoer.nl

woensdag 27 november 2024

De grote scheiding - Cristina Henríquez


''Misschien was het probleem wel, dat iemand geloof moest hebben om dingen te zien die niet bestonden, om zich een wereld voor te stellen die nog niet gevormd was. En naast zoveel andere dingen had Francisco zijn geloof lang geleden al verloren.''

Het boek ‘De grote scheiding’ begint wanneer Ada, vrijgevochten, zestien jaar oud, arriveert als verstekeling uit Barbados in Panama. Ze is samen met anderen op zoek naar werk in de aanleg van het kanaal. Visser Francisco wantrouwt de buitenlandse machten in zijn geboorteland. Niets maakt hem zo van slag als het besluit van zijn zoon om mee te graven. Maar voor Omar, die eenzaam opgroeide, biedt het de kans om onafhankelijk te zijn, en vooral om ergens bij te horen. John Oswald komt uit Amerika, met maar één doel: het uitroeien van malaria. Alles verandert echter wanneer zijn vrouw Marian ziek wordt. Als John getuige is van de moedige daad van Ada, neemt hij haar aan als de verzorgster voor zijn vrouw.

‘De grote scheiding’ vertelt dan verder over de het leven van de arbeiders, vissers, journalisten, verzetsstrijders en nog vele andere die leefden tijdens de aanleg van het kanaal. Degenen die nauwelijks in de geschiedenisboeken voorkomen, ook al waren zij het die de geschiedenis hielpen vormen.

Auteur Cristina Henríquez

Cristina Henríquez (1977), is een Amerikaanse schrijfster met een vader die in 1971 emigreerde naar Amerika vanuit Panama. Haar moeder komt uit New Jersey. Cristina Henríquez is geboren in Delaware, ging naar school in de VS en bracht haar zomervakanties door in Panama. Haar schrijverstalent werd aangewakkerd toen ze op de middelbare school een dagboek kreeg van een jongen. Hij spoorde haar aan om alles daarin op te schrijven wat ze hem eigenlijk persoonlijk wilde vertellen maar niet durfde. Het duurde niet lang of ze begon meer en meer voor zichzelf te schrijven. Dag na dag schreef ze bladzijden vol. Ze studeerde Engels, en schreef veel over Panama. Dat werd het ook het onderwerp voor haar eerste twee boeken en nu dus ook weer voor de roman ‘De grote scheiding’. Dit boek werd ook gekozen als een Read With Jenna-boekenclubselectie voor maart 2024

 "Zodra ik geen ruimte meer had in dat dagboek, begon ik aan een ander, en daarna nog een. Sindsdien ben ik niet meer gestopt met schrijven.’’ – Cristina Henríquez

Uitgebreide karakterbeschrijvingen

Het boek ‘De Grote Scheiding’ is vooral een verhaal over mensen. Cristina Henríquez heeft ervoor gekozen het vertelperspectief vanuit verschillende personages te laten vertellen. Hierdoor krijg je een bredere verhaallijn. Wat echter miste was een rode draad, die de gebeurtenissen van al die personen met elkaar verbindt. Echter neemt de schrijfster wel uitgebreid de tijd om de personages uit werken. Hierdoor leest het verhaal, naar mijn mening, wel wat trager. Er is zoveel informatie te verwerken. En ondanks dat de roman geen twist, onderhuidse spanning of intriges kent blijft het verhaal wel boeien.

Geen details over de daadwerkelijke aanleg van het Panamakanaal

Wat ik wel erg miste in het verhaal van 'De grote scheiding', en wat ik nu ook graag eens had willen weten, zijn de details over de daadwerkelijke bouw, en de daarbij behorende problematiek, van het Panamakanaal. ‘De grote scheiding’ vertelt vooral het verhaal van de lokale bevolking, ook al blijft hier en daar ook de echte dramatiek achterwege. Christina Henrikes houdt zich vooral bezig met de menselijke aspecten zoals: armoede, teleurstelling, ziekte, onmacht, hoop en doorzettingsvermogen. Ze weet feilloos, met een prettig leesbare schrijfstijl, maar hier en daar iets te gedetailleerd, het harde leven van de arbeiders in die periode weer te geven.

Goed tijdsbeeld

‘De grote scheiding’ is een goed verteld verhaal. Ik vind het altijd fijn om eens over een heel andere onderwerp en land te lezen. Christina Henrikes weet Panama tot leven te wekken en geeft een goed beeld over hoe het er destijds geweest moet zijn. Wanneer ik nu over het Panamakanaal zal horen en/of lezen, weet ik dat er een hele geschiedenis van menselijk lijden maar ook triomfen aan vooraf is gegaan.

Specificaties over het boek De grote scheiding

Titel: De grote scheiding | Originele titel: The great divide | Auteur: Cristina Henríquez | Uitgeverij: AW. Bruna | Vertaling: Pauline Onderwater | Eerste druk: 2024 | Aantal bladzijden: 430 | ISBN 978 940 051 760 8 | Voor informatie over het boek 'De grote scheiding' ga je naar je plaatselijke boekwinkel of bezoek de website van uitgeverij A.W. Bruna of Bol.com

zondag 10 november 2024

Framed - John Grisham & Jim McCloskey


''Geconfronteerd met het overweldigende bewijs bleven de aanklagers doorvechten om de waarheid te omzeilen...''

Roep je John Grisham dan zullen er hier in huis diversen planken gaan kraken. Als fan van het eerste uur heb ik geen enkel boek van hem overgeslagen. Nee je leest het goed, geen enkele. Want niet alleen de rechtbankdrama’s las ik allemaal, ook de young adult serie, de verhalenbundels, en de ‘romans’. Niet alle konden me bekoren maar de meeste zijn toch echt wel van een buitengewoon hoog niveau. Toen ik dan ook hoorde dat er een verhalenbundel uitkwam over waargebeurde onterechte veroordelingen, en ik dit boek ‘Framed’ mocht ontvangen als recensie-exemplaar van uitgeverij A.W. Bruna was ik als een kind zo blij. Mijn boekenplanken zuchten echter alweer, weer een boek erbij.

Hier gaat het boek Framed over
Wanneer er een misdaad plaatsvindt die de samenleving doet huiveren, eist het publiek à la minute gerechtigheid. De dader moet worden opgespoord, berecht en gestraft, en politie en aanklagers haasten zich om de zaak zo snel mogelijk op te lossen. Hoe dan ook.
In ’Framed’ laten auteur John Grisham en Jim McCloskey zien waar dat toe kan leiden. Tien gevallen van onterechte veroordelingen. Eenentwintig onschuldige mensen. Het zijn verhalen met een waarheid die schokkender is dan fictie. Verhalen die bovendien geen uitzondering zijn.

Joe Bryan leed onder de ondragelijke tragedie van de moord op zijn vrouw, om vervolgens zelf te worden berecht en schuldig te worden bevonden. Dit ondanks het feit dat hij zich, ten tijde van de misdaad, tweehonderd kilometer verderop bevond. Clarence Brandley bracht negen jaar door in de dodencel en was slechts zes dagen verwijderd van zijn executie, toen nieuw bewijs hem van alle aanklachten zuiverde. En in het geval van de Norfolk Four gingen de politie en aanklagers door met het arresteren van onschuldige mensen, totdat niet één maar vier mannen achter de tralies zaten. Dit zijn slechts drie van de tien schokkende verhalen uit de bundel ‘Framed’.

Niet ontspannen gelezen, wel blij dat ik het gelezen heb
Het boek ‘Framed’ valt niet in de categorie: ontspannen lezen. Menig thriller heeft mij op het puntje van mijn stoel weten te houden. Ook diverse (oorlogs)-romans hebben mij tot tranen weten te roeren. Maar door dit boek ben ik echt geschokt. Ik kon dan ook niet meer dan één verhaal per keer lezen. Dan moest ik weer even een ander boek oppakken.

Schokkend, hartverscheurend en bewonderingswaardig
‘Framed’ is niet alleen schokkend maar ook hartverscheurend. Het is gewoonweg niet te bevatten dat er mensen zijn die andere dit kunnen aandoen. Dat je weet dat je iemand ten onrechte veroordeeld hebt. Het strafrechtelijke systeem is nog corrupter dan je je ooit zou kunnen voorstellen. Dit boek is wellicht pas het topje van de ijsberg en het is bewonderingswaardig dat John Grisham en Jim McCloskey dit zo goed, en duidelijk, hebben weten te beschrijven. Het research werk is fenomenaal.

Het rechtssysteem is helaas niet te vertrouwen
De tien verhalen op zich zouden alle goed zijn geweest voor een individuele rechtbankthriller op zich. Maar gebundeld als korte verhalen bij elkaar komt het veel meer over. Het is ronduit stuitend dat dit gebeurt. Kortom, wellicht lees je ‘Framed’ niet voor je plezier, maar wel voor het feit dat we onze ogen niet mogen sluiten voor dit soort vreselijke wandaden. Want wie is nu uiteindelijk de crimineel? En wie kun je in het rechtssysteem vertrouwen? Niemand, zo blijkt. Een hele harde waarheid, helaas.

Specificaties over het boek 'Framed'
Titel: Framed | Auteur: John Grisham & Jim McCloskey | Uitgeverij: A.W. Bruna | Vertaling: Saskia Peterzon-Kotte | Eerste uitgave: 2024 | Aantal bladzijden: 448 | ISBN paperback 978 940 051 801 8 | ISBN gebonden editie 978 940 051 802 5