Schuilplaats - David Baldacci

''Maar God bepaalde natuurlijk zelf welke mensen hij vervloekte, en volgens Charlie zouden dat zeker geen Britten zijn. Op dit moment leek de situatie zelf hoopvoller dan een jaar geleden...''

Hoe groot en goed ben als je als auteur al sinds 1996 boeken schrijft en mensen nog steeds met spanning op een nieuw verhaal van je zitten te wachten, en dat ook elke keer weer met enorm veel plezier lezen. Ik ben een van die lezers. Vrijwel elk boek heb ik van hem gelezen en bijna allemaal vond ik ze goed. Dit keer wist David Baldacci me weer te verassen met een spannende roman. Heel wat anders dan zijn thrillers die hij normaliter schrijft.

Hier gaat het boek 'Schuilplaats' over
Het is 1944 en Londen siddert onder de aanhoudende bombardementen van nazi-Duitsland. De veertienjarige wees Charlie Matters steelt wat nodig is om te overleven. Zodra hij oud genoeg is, wil hij gaan vechten tegen de Duitsers. De vijftienjarige Molly Wakefield is teruggekeerd naar de hoofdstad, na jaren van relatieve veiligheid op het platteland. Maar in plaats van een feestelijke thuiskomst, wacht haar het bericht dat haar vader en moeder op mysterieuze wijze zijn verdwenen. Bovendien komt ze erachter dat ze in de gaten wordt gehouden door een mysterieus figuur.

In de verwoeste stad raakt Molly bevriend met de veertienjarige wees Charlie Matters en de oude boekhandelaar Ignatius Oliver. Charlie steelt om te overleven en wordt door de politie gezocht. Ignatius rouwt om zijn recent overleden vrouw, en draagt de last met zich mee van een geheim dat zij lange tijd voor hem verborgen hield en dat leidde tot haar dood.

Terwijl de bommen blijven neerkomen op de stad leren Charlie, Molly en Ignatius dat, ondanks de gevaren van de oorlog die om hen heen woedt, hun samenzijn en het vertrouwen in elkaar misschien wel de enige manier is om te overleven.

Mijn mening
Het verhaal van ‘Schuilplaats is geschreven in een, voor mij inmiddels zeer bekende, beeldende en prettig leesbare schrijfstijl. Hij weet scènes zo te beschrijven dat het lijkt alsof je vanaf de zijlijn mee kan kijken. De korte hoofdstukken geven vaart aan het verhaal en de afwisselende perspectieven zorgen dat je een compleet beeld van het geheel krijgt. Wel komt het verhaal wat traag op gang maar eenmaal verder kon ik het niet meer wegleggen.

Dat komt mede omdat David Baldacci de personages zo levensecht weet neer te zetten. Hun emoties kruipen echt onder je huid. En conversaties komen geloofwaardig over. Dat is waarom ik zijn boeken zo graag lees. En nu, in romanvorm, weet hij in het boek ‘Schuilplaats’ dat net zo goed te doen als bij zijn thrillers. Ook is de spanning in het boek goed verdeeld.

Ook voor historische roman liefhebbers is David Baldacci nu een must
Ben je normaal gesproken fan van historische romans, dan zou je deze keer dus een boek van David Baldacci kunnen gaan lezen. Totaal onverwacht maar geheel gelukt in zijn opzet is dit boek. Wat ook heel goed doorsijpelt is de boodschap hoe bijzonder de kracht en liefde van een zelfgekozen familie is.

Titel: Schuilplaatst | Oorspronkelijke titel: Strangers in Time | Auteur: David Baldacci | Uitgeverij: AW. Bruna | Vertaling: Jolanda te Lindert | Eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 478 | ISBN 9789400517936

Met dank aan uitgeverij AW. Bruna voor het recensie-exemplaar. 

Catharina - Frank Krake

 ‘’Eichman vermoorde zes miljoen Joden, maar hij redde mij en mijn zoon’’

Alleen al om deze zin op de omslag op het boek ‘Catharina’ pak je het boek. Want wat zou dan de reden geweest zijn dat zij gespaard bleven?
De ondertitel gaat verder om te vermelden dat het om een waargebeurd oorlogsverhaal gaat. Via de Hebban Leesclub mocht ik dit boek, samen met nog andere lezers vooruitlezen. Door middel van het beantwoorden van de vragen, ‘gesprekken’ met de auteur zelf, de vele foto’s, het lezen van de links in het boek en het bekijken van het tv-programma over Catharina, is dit boek meer voor me gaan leven dan ooit gedacht.

Hier gaat het boek Catharina over
De beeldschone Catharina Brücker is de oudste telg van een succesvolle Joodse kleermakersfamilie uit Rotterdam.
Al op jonge leeftijd leren zij en haar zussen en broer om zelfstandig te zijn, en hun eigen toekomst te bepalen. Dat wordt echter onmogelijk gemaakt als de oorlog uitbreekt. Hun Joodse afkomst zorgt ervoor dat de nazi’s de jacht op de Brückers openen. Die laten zich alleen niet zomaar oppakken, en vechten voor hun leven, waarbij alle middelen zijn geoorloofd.

Als de zwangere Catharina toch wordt gearresteerd en afgevoerd naar Westerbork begint haar strijd om te overleven. Ze vecht voor haar baby. De kleine Clarence wordt geboren in het concentratiekamp, waar zijn vader hem nog één keer mag zien voordat hij op deportatie gaat naar Sobibor.

‘’Doe alles om jezelf én onze zoon te redden’’, schrijft hij in zijn afscheidsbrief.

Daar geeft Catharina gehoor aan. Ze gaat dansen als showgirl, in het beroemde kampcabaret. Iedere dinsdagavond een voorstelling met SS-ers op de voorste rij, terwijl diezelfde ochtend duizenden Joden in de trein naar Auschwitz zijn afgevoerd. Als ze wordt verraden wacht het onvermijdelijke, maar ze wordt onverwachts gered van de gaskamers door een SS-er.

Auteur Frank Krake
Frank Krake is geboren in 1968, te Almelo. Hij studeerde Marketing Strategy aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Het leven van Frank Krake is als een achtbaan. Hij was betrokken als ondernemer bij verschillende ondernemingen, eer hij zijn eigen bedrijf in tuinmeubelen startte.  Deze onderneming groeide uit tot een bedrijf met een oppervlakte van de grootte van drie voetvelden. Wanneer deze onderneming failliet gaat start hij een nieuw bedrijf, TitaTuinmeubelen. Met deze succesvolle onderneming werd hij hoofdsponsor van voetbalclub De Graafschap in 2011. Hierna begint Frank Krake met schrijven over het traject wat hij heeft afgelegd om een succesvol ondernemer te worden. Ook geeft hij lezingen en presentaties.
Inmiddels heeft hij voor het boek Catharina al drie boeken geschreven: Hannalore – het meisje uit de sekte, De grootste bankoverval allertijden en De laatste getuige.
Voor al zijn boeken doet Frank Krake lang, goed en gedegen onderzoek. Zo was hij voor het boek ‘Catharina’ al drie jaar lang uitgebreid research aan het doen. Waaronder meerdere interviews met de zoon van Catharina.

Indrukwekkend en diepgaand
"Catharina" van Frank Krake is een indrukwekkend en diepgaand verhaal over overleven, familie en veerkracht tijdens de Holocaust. Hoewel de titel suggereert dat het vooral over Catharina gaat, vertelt het boek eigenlijk het bredere verhaal van haar hele familie. Frank Krake slaagt erin om op een respectvolle en feitelijke manier het dramatische levensverhaal van de familie Brücker te reconstrueren, zonder het te dramatiseren of te romantiseren. Juist die nuchtere schrijfstijl maakt het verhaal zo krachtig.

Geen roman maar leest wel heel prettig weg, anders dan andere biografieën
Voordat ik met lezen begon had ik het idee een geromantiseerd oorlogsverhaal te gaan lezen. Eenmaal het boek in handen zag ik alle foto’s en documentatie en begreep ik al snel dat dit een heel ander soort boek zou worden. Als het maar niet zo een saaie biografie zou worden, hoopte ik. Integendeel, ik werd aangenaam verrast door een veel diepgaander en interessanter verhaal. Mede doordat auteur Frank Krake ook de familie van Catharina uitgebreid aan bod laat komen.

Veel research, interviews, documentatie, foto's en getuigenissen
Het is duidelijk te merken dat Frank Krake ongelooflijk veel research heeft gedaan voor dit boek. Met respect en zonder, dingen te suggereren, schrijft hij het bijzondere verhaal van Catharina op. Hij baseert zich op bewaarde documenten, interviews en getuigenissen.
Op deze manier krijg je een goed inzicht van de manier van leven en de keuzes die ze hebben moeten maken. Er is een bijzondere hoofdrol voor de vader van Catharina – Mozes. Hem kun je wel de steunpilaar van het gehele gezin noemen. En de acties die hij soms onderneemt zouden zo uit een spannend jongensboek kunnen komen. Helaas was alles waar.

Zoveel meer dan slechts een oorlogsverhaal
De schrijfstijl van Frank Krake is toegankelijk en leest op een prettige manier vlot door. Het is uiteraard een zwaar stuk uit de geschiedenis maar toch heb ik het boek met geen enkele tegenzin gelezen. Het is zoveel meer dan slechts een zoveelste oorlogsverhaal. Het boek ‘Catharina’ stijgt boven de andere uit omdat het heel nauwkeurig is. Daardoor raak je meer bij de personages betrokken. Ik werd meerdere keren echt emotioneel geraakt.

Een ode aan Catharina en de gehele familie Brücker
Het boek ‘Catharina’ is niet alleen een levensverhaal van een vrouw die samen met haar zoon de oorlog overleefd. Het is een ode aan de familie Brücker die zich door moed, doorzettingsvermogen en liefde staande wist te houden. Ik weet zeker dat ik het boek nog meerdere malen eens door zal bladeren. Een pareltje onder alle oorlogsboeken.

TIP
Kijk op NPO de televisie serie 'Joodse kleermakerfamilie probeert holocaust te overleven. Deze gaat over Catharina en haar familie (uitzending was op 27 februari)

Informatie over het boek Catharine
Titel: Catharina | Auteur: Frank Krake | Uitgeverij: Achtbaan | Eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 367 |  ISBN 978 908 247 647 7 | Kijk voor meer informatie voor verkoop of informatie van dit boek bij je plaatselijke boekwinkel of klik op Bol.com, Bruna.nl, Hebban of Goodreads

Ik weet me geen raad - Willy Lindwer en Aline Pennewaard

''Ik weet me geen raad en vraag om uw welwillende hulp in mijn nood. Dankbaar wacht ik uw beslissing af...'' 

Brieven schrijven, ik deed het vroeger met liefde. Ik deed het bijvoorbeeld in de zomervakantie, met mijn beste vriendin omdat ik haar gedurende de zomervakantie niet zag. Het was in de begin jaren tachtig ook helemaal in om bij een vriendenkring te horen. Dan schreef elke keer iemand anders een stukje aan in de brief en kwam hij uiteindelijk weer bij je terug. Naast deze vriendenkring schreef ik ook nog met een penvriendin in het buitenland. Iemand die je verder helemaal niet kende, maar waar je de dagelijkse dingen wel aan elkaar vertelde. Weer later schreef ik luchtpost aan mijn vriendje in het leger. Eigenlijk alleen maar leuke post! Daarom kan ik me ook totaal geen voorstelling maken dat je een brief uit pure wanhoop moet schrijven. Een brief die aanvangt met ‘’Ik weet me geen raad’’

Hier gaat het boek ‘’Ik weet me geen raad’’ – wanhoopsbrieven van Joodse Vluchtelingen 1038-1939 – over.
Jaren geleden vond documentairemaker Willy Lindwer bij het oud papier een bundel met tweehonderd brieven, die afkomstig bleken van vervolgde Joden uit Duitsland, Oostenrijk en Tsjechoslowakije. Ze smeekten de Joodse gemeente in Amsterdam massaal om ze een uitweg te bieden, maar die kon niets voor ze betekenen. De landsgrenzen sloten zich eind jaren dertig meer en meer voor de Joden van Europa. De brieven schetsen een hartverscheurend beeld van hun levensbedreigende omstandigheden.

Historica Aline Pennewaard onderzocht wat er met de schrijvers gebeurde nadat zij hun wanhoopsbrief hadden verstuurd. ‘Ik weet me geen raad’ toont een breed scala aan verhalen die op ingrijpende wijze inzichtelijk maken hoe dat in zijn werk ging. Lukte het ze om tijdig uit Europa weg te komen? Of vielen ze ten prooi aan de vernietigingsmachine van de nazi’s?

In deze tijd, waarin vlucht en emigratie opnieuw centrale thema’s zijn in het maatschappelijk debat, maakt dit boek de menselijke kant van de zaak zichtbaar: een kant die helaas maar al te vaak wordt vergeten.

Auteur en regisseur Willy Lindwer
Willy Lindwer is geboren op 18 maart 1946, in Amsterdam. Zijn ouders komen uit Polen en Oekraïne. Anders dan de rest van zijn familie overleefden zijn ouders, en broer, de oorlog. Ze zaten namelijk ondergedoken in de Achterhoek.
Lindwer volgde een HBS-B opleiding aan het Amsterdam Lyceum, en studeerde door aan de Filmacademie. Na zijn studie ging hij aan het werk bij de Wereldomroep, en tevens bij de NOS op de documentaire afdeling. In 1985 richtte hij zijn eigen bedrijf, AVA Production op. Hij woont tegenwoordig in Tel Aviv. Daar richtte hij Terra Film Production op.
Lindwer staat bekend om zijn films, documentaires en boeken over de Holocaust, Israël, het Jodendom en het Midden-Oosten. In 1988 won hij de International Emmy Award voor de film ‘De laatste zeven maanden van Anna Frank’. Vorig jaar kwam hij met een prachtige documentaire/film over de corruptheid bij het Amsterdamse GVB, gedurende de Tweede Wereldoorlog: ‘Verdwenen stad’. Mijn volledige review hiervan is te lezen op de site van www.mamascrapelle.nl

Samenwerking met historica Aline Pennewaard
Nu komt hij, in samenwerking met historica, schrijfster en onderzoekster Aline Pennewaard wederom met een indrukwekkend en schokkend stukje geschiedenis; het boek ‘Ik weet me geen raad’
Historica Aline Pennewaard werkte aan een promotieonderzoek over de deportaties vanaf Nederland naar de concentratiekampen. Eerder werkte ze ook al samen met Willy Lindwer. Het boek ‘Bernie’s oorlog’ en de het boek/film ‘De treinreis’ is van hun beider hand.

Brieven als wanhoopsroep
Het boek ‘Ik weet me geen raad’ bevat maar liefst 35 brieven van lotgevallen die zich tot in hun totale wanhoop tot het comité voor Joodse Vluchtelingen in Amsterdam richten. Met de hoop dat ze (alsnog) worden opgenomen als vluchteling en zo de vreselijke toestanden waar ze in verkeren kunnen ontvluchten. Hoewel het in Nederland nog relatief rustig is qua oorlogsgeweld in de jaren 1938-1939, zijn er andere Europese landen al afschuwelijke wantoestanden gaande.

Elke dag één brief
Het boek is hartverscheurend en ik kon het absoluut niet in een keer uitlezen. Het had zo een impact om te weten dat dit echte brieven zijn van echte mensen in nood. Ik heb met mezelf toen afgesproken elke dag één brief te lezen. Postuum stak ik dan een kaarsje voor die familie of die persoon aan. Vaak wilde ik toch ook wel weten of er nog informatie te vinden was over de betreffende gevallen en raadpleegde ik internet.

De even indrukwekkende televisieserie De Joodse Raad
De brieven waren gericht aan de voorzitter van het comité, de heer David Cohen, die later een van de voorzitters zou worden van de Joodse Raad. Over het wel en wee van die raad is onlangs de prachtige en zeer indrukwekkende gelijknamige serie op televisie geweest.

Veel lukte niet, maar een hoop dingen ook wel
Het is ongelooflijk wat het comité voor Joodse Vluchtelingen heeft proberen te doen. Een baan zoeken voor een zoöloog, die toen al in kamp Buchenwald had gezeten. Helaas mislukte dat en moest hij samen met zijn gezin uiteindelijk naar Auschwitz. Ondanks het verzoek van intellectuelen, verenigd in het Comité van Waakzaamheid, waarbij ze de regering om coulance met betrekking tot de vluchtelingen vroegen, hield die voet bij stuk, en lieten ze niemand meer Nederland binnen.
Echter lukten er veel dingen ook wel: valse papieren, onderduiken, en bijvoorbeeld kindertransporten naar veilige oorden.

Geschiedenis herhaalt zich helaas
Willy Lindwer heeft nog steeds contact met de vrouw die toentertijd secretaresse was van het Vluchtelingencomité, Mirjam Bolle-Levie. Zij is inmiddels 107 jaar oud en woont in Jeruzalem. Gelukkig is zij nog steeds in het bezit van een ‘een messcherp geheugen’, zegt
Lindwer. Ze weet zich nog alles te herinneringen van de hartbrekende brieven.
Elke brief aan het comité voor Joodse Vluchtelingen is een stukje geschiedenis. Een noodkreet uit een ver verleden. Helaas lijkt het verleden ons weer in te halen en zijn er opnieuw duizenden mensen voor oorlog op de vlucht. Dat maakt dit al prachtige boek, nog intenser om te lezen. 

Details over het boek
Titel: Ik weet me geen raad - wanhoopsbrieven van Joodse vluchtelingen 1938-1939 | Auteurs: Willy Lindwer en Aline Pennewaard | Uitgeverij: Balans | Eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 222 | ISBN 978 9463 823 883 

De vrouw zonder naam - Audrey Blake

  'Dit is de les: geef nooit toe, geef nooit toe. Nooit, nooit, nooit''
            (Winston Churchill, 29 oktober 1941)

Dit is het verhaal van 'De vrouw zonder naam'
1942. Hoewel ze de bom die haar huis verwoestte overleefde, is Yvonne het doel van haar bestaan kwijt. Ze is vervreemd van haar man en haar dochter ziet ze nauwelijks. Maar dan krijgt ze de kans van haar leven: ze wordt gerekruteerd als eerste vrouwelijke sabotage-agent van Groot-Brittannië. Al verwacht men in een uitzichtloze oorlog niet veel van deze onopvallende vrouw.
Maar haar vasthoudendheid, haar talent om niet op te vallen en enorme kennis van explosieven onderscheiden Yvonne. Al snel arriveert ze in bezet Frankrijk, klaar om het naziregime in vuur en vlam te zetten. Maar ze realiseert zich ook dat ze zich weleens volledig in haar taak zou kunnen verliezen.

Audrey Blake is het pseudoniem van het schrijversduo Fixsen en Sirios
De auteursnaam ‘Audrey Blake’ is het pseudoniem van het schrijversduo Jaima Fixsen en Regina Sirios. Twee schrijvers die elkaar hebben ontmoet tijdens de finale van een schrijfwedstrijd. Ze bleken beide zeer geïnteresseerd te zijn in geschiedenis, en hebben een voorliefde voor het uitspitten van dossiers. Het klikte zo goed dat ze besloten om samen boeken te gaan schrijven. Eerder verscheen er nvan hun hand een boekenserie, over de vrouwelijke arts Nora Beady..

Wie was Yvonne Rudellat
Yvonne Claire Rudellat is geboren in Maisons-Lafitte – Frankrijk 1897. Na een huwelijk, scheiding en financiële moeilijkheden, raakte ze ook nog eens epressief vanwege de capitulatie van Frankrijk. Ze besloot zich aan te sluiten bij het Franse verzet: de SOE (Special Operations Executive).Daar kreeg ze de codenaam 'Jacqueline'. Ze werd belast met spionage en sabotage en werkte als koerier en organiseerde bevoorradingsdroppings. Voordat ze gevangen werd genomen was ze expert in sabotage operaties.

Mijn mening over dit boek:
Zelden wordt op zo een respectvolle manier een waargebeurd verhaal beschreven. Het auteurs duo zijn heel dicht bij de feiten gebleven en hebben de personages geloofwaardig weten laten overkomen. Wel merkte ik tijdens het lezen enige terughoudendheid in hun schrijfstijl. Later in het nawoord komen ze hier zelf ook nog even op terug. 

'De vrouw zonder naam' begint in aanvang rustig maar wanneer het hoofdpersonage Yvonne eenmaal heeft besloten zich aan te melden voor de opleiding voor spionage en verzet, krijgt het verhaal meer spanning. Het verhaal wordt beklemmender en meeslepender en je kan niets anders doen dan doorlezen. Je wilt namelijk heel graag weten hoe dit verhaal eindigt. Om spoileralert te voorkomen zal ik daar niet verder op ingaan. Wel kan ik zeggen dat ik door het einde compleet verrast was en meer over Yvonne Rudellat ben gaan opzoeken.

Het schrijvers duo Audrey Blake heeft met het boek 'De vrouw zonder naam' een zeer aangrijpend en boeiend verhaal weten te schrijven. Deze historische roman is het waard om te gaan lezen. Het is een ode aan een sterke, dappere en moedige vrouw. Opgetekend door een vlotte, krachtige en geloofwaardige schrijfstijl, dat bovendien een heel goed tijdsbeeld weergeeft.

Een nog uitgebreidere recensie over het boek 'De vrouw zonder naam' is te lezen op www.stoerleesvoer.nl

Titel: De vrouw zonder naam | Auteur: Audrey Blake | Uitgeverij: KokBoekencentrum | Vertaling: Marianne Locht | Aantal bladzijden: 367 | ISBN 978 902 973 7762 3 | ISBN e-book 978 902  973 763 0 | ISBN audio book 978 902  973 764 7

De geruite meisjes - Alexa Hennig von Lange

''Ze was te oud om dit deel van haar verleden nog een keer uit alle macht terug te dringen. Ze was bereid om zich mee te laten voeren, terug naar het punt waar het allemaal begon.''

Voor de 91-jarige Klara, die blind is en haar huis zelf niet meer uit kan, wordt de wereld steeds kleiner. Ze realiseert zich dat de tijd dringt om iets met het verleden te doen dat ze altijd angstvallig voor haar familie verborgen heeft gehouden. Ooit had ze de leiding over het kindertehuis Oranienbaum, dat ze door de economische crisis en de het steeds dwingender beleid van de nazi’s heen moest loodsen. Ooit had ze een dochter, Tolla. Een geadopteerd weesmeisje van wie niemand in haar familie weet had en van wie Klara zelf niet weet of ze de oorlog heeft overleefd, want Tolla was van Joodse afkomst en een van 'De geruite meisjes'.

Auteur Alexa Hennig von Lange
Alexa Hennig von Lange is geboren in Hannover, Duitsland, in 1973. Ze volgde lessen aan het George Bücher- Gymnasium en won al op haar 13^e jaar de NDR Wedstrijd ‘Kinderen schrijven voor kinderen’ met haar korte verhaal ‘Esabeth’.
Na het afronden van haar studie ging ze als assistent editor aan de slag als de premièreproductie ‘Das wahre en Leben’’. Alexa is nog een tijdje model geweest voor het modemerk Benetton en presenteerde in 1995 een tv-programma voor kinderen. In 1997 begon ze met schrijven voor een soapserie en verscheen haar debuutroman ‘Relax’. Ze heeft meerdere boektitels op haar naam staan maar is ook verantwoordelijk geweest voor toneelscripts. Na een jaar pauze, waarin ze koos zich volledig aan de opvoeding van haar vijf dochters te wijden kwam ze toch weer tot nieuwe verhalen, waaronder nu het boek ‘De geruite meisjes’.

Gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de oma van de auteur
Het boek ‘De geruite meisjes’ is eigenlijk een prachtig familiedocument. De door haar oma ingesproken cassettebandjes vertellen een verhaal wat anders nooit verteld had geweest. De moeder van Alexa is een grote hulp, steun en toeverlaat geweest bij het uitzoeken van oude brieven, dagboeken en ansichtkaarten. Dit alles samen vormden een mooi tijdsbeeld en gaf inzicht in het karakter van oma. Ze was geen gemakkelijke vrouw. Haar regels waren wet voor het reilen en zeilen van de familie. Pas nu, vele jaren en informatie later, is het voor iedereen duidelijk waar dit gedrag vandaan is gekomen. En dat heeft auteur Alex Hennig von Lange goed over weten te brengen. Het feit dat ook Duitse mensen slachtoffer waren van de oorlog.

Waargebeurde verhalen zijn feiten die niet te beoordelen zijn
Zo een waargebeurd verhaal als 'De geruite meisjes', is altijd moeilijk te beoordelen, vind ik zelf. Je kan het bijvoorbeeld niet hebben over een goed bedacht plot.  Qua opzet kun je er wel een mening over hebben. Alexa Hennig von Lange heeft een eenvoudige schrijfstijl en bouwt het verhaal goed op. De afwisseling tussen heden en verleden is ook goed gedaan. Wel zijn sommige passages net iets te lang. Personages komen goed uit het verhaal maar hadden, wat mij betreft, wat meer uitgediept mogen worden. Zeker omdat je ze zo van dichtbij kent. Aan de andere kant kan ik me ook voorstellen dat je dan misschien juist wat gereserveerder bent.

'Goede' Duitsers waren er ook, en terecht wordt dat uitgelicht
Het is bijzonder dat je een verhaal eens vanuit het perspectief van de Duitse bewoners leest. Dat ook zij slachtoffer van een vreselijk regime zijn geweest. Zo krijg je ook meer begrip voor de beslissingen die het hoofdpersonage Klara neemt. Wel is het jammer dat het verhaal van haar adoptiedochter Tolla niet helemaal volledig uitgewerkt is. Daar zou misschien bewust voor gekozen zijn om privacy redenen. Maar dit is een aanname van mijn kant. Wellicht had de auteur daar in het nawoord van et boek 'De geruite meisjes', nog wel wat over kunnen zeggen, zodat het voor de lezer duidelijk is waarom deze verhaallijn ineens stopt.

Weer een stukje geschiedenis wijzer geworden
Het boek ‘De geruite meisjes’ is ondanks zijn eenvoud een goede aanvulling in het grote assortiment van oorlogsromans. Geen hoogvlieger, maar indien je geïnteresseerd bent in de gehele geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, dan is het zeker een verhaal waarbij je ook eens de andere kant uitgelicht ziet. Niet wat ik na het lezen van de achterkant er van verwacht had maar wel blij dat ook dit stukje geschiedenis toch weer gedeeld is.

Details over het boek 'De geruite meisjes'
Titel: De geruite meisjes | Auteur: Alexa Hennig von Lange | Uitgeverij: A.W. Bruna | Oorspronkelijke titel: Die Karierten Mädchen | Vertaling: Sylvia Wevers | Eerste druk: 2024 | Aantal Bladzijden: 349 | ISBN 978 94 005 1731 8

Een dapper oorlogsverhaal over vriendschap, moed en een bijzondere band tussen een hond en zijn baasje''.

Wanneer Peggy een zwerfhond van de straat redt, ontstaat er een mooie vriendschap. Niet kan haar en haar hond Beau nog scheiden - totdat de Tweede wereldoorlog uitbreekt. Peggy wordt, samen met haat broertje, voor haar veiligheid naar de kust gebracht. Beau blijft achter in Londen.
Nacht na nacht, terwijl het bommen regent, blijft Beau speuren in het puin van de stad. HIj is op zoek naar overlevenden. Als het noodlot toeslaat en Peggy's leven voorgoed verandert, laat Beau zijn kop niet hangen. Hij heeft een plan. Maar hoe vind hij haar? En welke helden van de straat gaat hem hierbij helpen?

Indrukwekkend, ontroerend en ook best heftig
Laat ik beginnen met te zeggen dat 'Helden van de straat' een indrukwekkend, ontroerend en heldhaftig verhaal is. Maar wat absoluut ook geen blad voor de mond neemt en best heftig kan overkomen voor kinderen. De waarheid over de vreselijke gebeurtenissen die tijdens de Tweede wereldoorlog zijn gebeurd worden niet mooier gemaakt dan dat het was. Ook komt verlies aan bod. Dat is voor de lezers dus wel goed om te weten.

Echter is dit alles verpakt in een hele fijn en goed leesbare schrijfstijl. De hoofdstukken zijn kort en dit verhoogd het leestempo. Direct vanaf het begin voelt het helemaal niet raar aan dat je een verhaal vanuit de beleving van een hond aan het lezen bent. Beau heeft zoveel menselijk trekjes en is zo sympathiek dat je hem meteen in je hart sluit. Maar dat geldt ook voord e nukkige kat Mabel, en de hyperactieve duif Bomber. Auteur Phil Earle laat alle gebeurtenissen door hun ogen zien en dat is heel knap gedaan. Het is zelfs geloofwaardig te noemen.

Jeugdversie van de boek 'In de verte, de zee' en 'Nineteen steps'
Tijdens het lezen van het boek 'Helden van de straat' bekroop me ook een soort gevoel van toeval. Eerder las ik namelijk de boeken 'In de verte, de zee' van Laura Spence-Ash en 'Nineteen Steps' van Milly Bobby Brown. Deze romans gaan over kinderen die gedurende de oorlog naar veiligere oorden in Engeland en zelfs naar de Verenigde Staten werden gebracht.
Het boek 'Helden van de straat' is hier, zeg maar, de jeugdversie van. Heel bijzonder dat al deze boeken mij in zo een korte tijd wisten te vinden.

Helden van de straat lokt een gesprek uit
Het boek 'Helden van de straat' laat op een indrukwekkende, maar vooral liefdevolle manier zien wat oorlog met mensen en dieren doet. Het laat ook zien wat trouw zijn betekend en dat je nooit de hoop moet opgeven. Het blijft van belang dat we dit soort verhalen blijven vertellenen aan onze kinderen laten lezen. Helaas is het heden ten daagse een hele spannende tijd voor kinderen en zitten ze vol met vragen. Het is denk ik daarom ook een heel goed boek om samen, of op scholen, te lezen. Zo leren kinderen hun gevoelens te uiten en te delen. Tevens leren ze meteen een stukje geschiedenis.

Losjes gebaseerd op waargebeurde feiten
Het verhaal van 'Helden van de straat' is fictief maar wel losjes gebaseerd op waargebeurde feiten over de zwerfhond Pip. Hij werd de mascotte van de Londense luchtbrigade en haalde meer dan honderd mensen levens onder het puin vandaan. Ook de bom die op 14 oktober 1940 op een metrostation valt, berust helaas op waarheid. En dan zijn er nog twee verhaallijnen, die hoe raar ze ook lijken, echt gebeurd zijn. Om geen spoilers weg te geven ga ik daar verder niet op in. Ga dit geweldige boek vooral zelf of samen lezen.

Het boek 'Helden van de straat' is geschikt om te lezen voor lezers vanaf 10 jaar.
Een uitgebreide recensie is ook te lezen op www.stoerleesvoer.nl

Specificaties bij het boek 'Helden van de straat'
Titel: Helden van de straat | Oorspronkelijke titel: Until the road ends | Auteur: Phil Earle | Uitgeverij: Kokboekencentrum, jeugd | Vertaling: Ernst bergboer | Eerste uitgave: 2024 | Aantal bladzijden: 224 | ISBN 978 90 26627781 ISBN e-book 978 90 26627798 | ISBN audioboek 978 90 26627804

De kleermaakster van Parijs - Georgia Kaufmann

‘’Maar het kan ook haat zijn. Haat en liefde zijn beide een vorm van hechten.’’

Rosa Kusstatscher heeft een mode-imperium weten op te bouwen dankzij haar onfeilbare gevoel voor stijl. Maar vanavond, terwijl ze zich voorbereidt op de belangrijkste ontmoeting van haar leven, laat haar zelfverzekerdheid haar in de steek. Wat heeft haar hier gebracht?
Terwijl ze twijfelt over de juiste jurk en lippenstift, begint Rosa haar ongelooflijke verhaal te vertellen. Het verhaal van een arm plattelandsmeisje uit de Italiaanse bergen. Van de Nazibezetting en haar vlucht naar veilige oorden. Een verhaal over hoop en verdriet in Zwitserland, glamour en liefde in Parijs. Over ambitie en verlies in Rio de Janeiro, succes en zelfontplooiing in New York.
Een heel leven op de vlucht, realiseert ze zich nu. Maar ze wil niet langer vluchten.

Met zo een kaft kan het bijna niet anders of je valt bij voorbaat al voor dit boek. Echter nadat ik ‘De kleermaakster van Parijs' gelezen heb, verdiend het wellicht een meer volwassener omslag. In ieder geval een gebonden luxe versie. Dit boek is namelijk veel meer dan de doorsnee roman, dit is een historische roman die emotioneert en je aanzet tot nadenken.

In het begin vond ik het wat lastig om in het verhaal te komen en waardoor dat kwam kan ik niet precies uitleggen. Misschien omdat de context nog niet helemaal duidelijk was of de opzet van het verhaal. Maar na ongeveer 70 bladzijden pakte het verhaal me en het liet me niet meer los. Ik had zelfs moeite om, omdat er nu eenmaal ook meer dingen moeten gebeuren dan lezen, het boek aan de kant te doen. Maar eenmaal over de helft heb ik me overgegeven aan het verhaal van Rosa en las ik het in één ruk uit.

De schrijfstijl is simplistisch maar het verhaal allenzins niet. We leren Rosa kennen als ze nog kind is en we sluiten het boek af als ze al ver in de zestig is. Een groot deel van haar leven beleef je als lezer dus intens mee. Al blijft het verhaal qua emotie wel wat aan de oppervlakte. Dat had wat mij betreft wat dieper mogen gaan, dan had ‘De kleermaakster van Parijs’ wellicht direct een literaire roman geweest.
Het zijn twee verhalen die verteld worden maar deze verhalen lopen wel parallel aan elkaar en dat is iets wat je minder vaak ziet in boeken. De schrijfster Georgia Kaufmann heeft dat heel knap gedaan want je waant je of in het verleden dan wel in het heden, zonder dat je tijdens het lezen steeds bewust moet omschakelen.

Wat heel leuk is, maar vooral goed gedaan, zijn de titels van de hoofdstukken. Ze zijn allemaal een bepaald voorwerp, bijvoorbeeld ‘nepwimpers’ of ‘katoen’. Elk hoofdstuk draait dan om dat onderwerp en hebben een grote invloed op haar leven op dat moment.
Het enige wat ik niet heel goed kan plaatsten is de titel ‘De kleermaakster van Parijs’. Het is niet zo dat het er niets mee te maken heeft maar je krijgt er in eerste instantie toch een ander beeld bij. Het verhaal gaat namelijk veel verder dan Parijs en Rosa, het hoofdpersonage, heeft ook veel meer bereikt. En dat is zeker niet allemaal een succesverhaal. Rosa maakt ook persoonlijke keuze met desastreuze gevolgen. Voor haarzelf maar zeker ook voor anderen. Als lezer vond ik het fijn dat deze niet werden weggepoetst zoals vaak in boeken gebeurt maar dat je nu eens las wat de gevolgen voor het hoofdpersonage dan ook daadwerkelijk zijn.

Tot op het einde blijft het de vraag wie toch ‘ma chère’ is en de uitkomst is verbazend. Het boek
‘De kleermaakster van Parijs’ is vooral een ode aan Rosa. De sterke vrouw met een visie, die altijd een keer meer opstaat dan dat ze gevallen is. Maar ook hield ik van alle andere personages. Het verhaal laat zien dat je ondanks verlies en tegenslag door liefde altijd wel weer de kracht kan vinden om door te zetten of opnieuw te beginnen.

Als Georgia Kaufmann dit al weet te schrijven als debuut roman dan ben ik heel benieuwd naar haar volgende boeken.

Titel: De kleermaakster van Parijs | Auteur: Georgia Kaufmann | Uitgeverij: AW Bruna | Genre: roman | Vertaling: Valérie Janssen | Oorspronkelijke titel: The dressmaker of Paris | Aantal bladzijden: 478 | ISBN 978 94 005 1651 9

De vrouwen van het kamp - Heather Morris

                                ‘’In gevangenschap hebben ze alleen elkaar nog’’

Als Singapore in 1942 in handen valt van Japan, smokkelt de Engelse muzikant Norah Chambers haar achtjarige dochter de stad uit en gaat ze aan boord van het koopvaardijschip de Vyner Brooke. Ook Nesta James, een Australische verpleegster, stapt aan boord. Enkele dagen later wordt het schip midden op zee gebombardeerd.

Norah en Nesta weten wonder boven wonder de kust van het door Japan bezette Indonesië te bereiken, om vervolgens terecht te komen in het beruchte interneringskamp Palembang op Sumatra. De vrouwen hebben jarenlang alleen elkaar om zich aan vast te houden, maar blijven manieren vinden om hoop te houden.

De schrijfster Heather Morris werd wereldberoemd door haar vorige boeken: ‘De tatoeëerder van Auschwitz’, ‘Het meisje dat twee kampen overleefde’ en ‘De drie zussen van Auschwitz’.
De boeken hebben allemaal het thema Tweede Wereldoorlog en daarbij valt vooral op dat de auteur zich zeer goed heeft verdiept in de geschiedenis. Ze weet levensverhalen om te zetten tot prettig leesbare romans. Hier bij zijn de hoofdpersonages overal het algemeen vrouwen die vriendschap, hoop, moed en doorzettingsvermogen hoog in het vaandel hebben staan.

Voor het boek ‘De vrouwen van het kamp’ kreeg Heather Morris een tip van haar uitgeefster. In documenten over een kampverpleegster, Nesta James, dook tevens de naam Norah Chambers op. Morris raakte hierin zo verdiept en geïnteresseerd dat ze besloot er een boek over te schrijven. Een boek met overigens een prachtige kaft. De ‘Rising Sun’, die symbool staat voor Japan, straalt sereenheid en kracht uit. Echter wanneer je langer kijkt zie je prikkeldraad, een bommenwerper en een wachttoren. De omslag straalt zowel hoop als wanhoop. Dit vind ik van Nick Stearn en Villa Grafia, de omslagontwerpers, erg goed gedaan.

Auteur Heather Morris heeft een manier van schrijven die erg fijn en beeldend is. Het verhaal roert en komt binnen. Als een verhaal gebaseerd is op waargebeurde feiten en/of personen is het voor een auteur vaak erg lastig om daar een mooi, goed leesbaar verhaal over te schrijven. Zonder hierbij de geloofwaardigheid te verliezen. Morris is heel dicht bij de waarheid gebleven en heeft de personages recht aangedaan, ondanks dat het hier en daar ook wat geromantiseerd lijkt.
De vriendschap tussen beide vrouwen, maar ook onderling met andere vrouwen in het kamp, komt heel sterk naar voren.

Het is indrukwekkend hoe Morris de erbarmelijke omstandigheden weet te vertalen naar een roman. Tevens lijkt het verhaal ‘De vrouwen van het kamp’ wel een soort van eerbetoon aan al deze dappere vrouwen in Palembang.
Het blijft me verbazen dat er elke keer weer een stukje geschiedenis op blijft duiken waar vrijwel nog niets over bekend is, maar waarvan het wel heel belangrijk is dat het verteld wordt.
Het boek heeft wellicht ook een extra impact als je het nawoord leest. Hier lees je verhalen van familieleden van de hoofdpersonen, met foto’s. Ook zijn er een landkaart, leesclubvragen en een lijst met namen van vermisten, vermoorden en overleden vrouwen.
‘De vrouwen van het kamp’ is een zeer aangrijpende roman met een verhaal wat helaas vandaag de dag toch ook weer relevant blijkt.

Titel: Vrouwen van het kamp | Auteur: Heather Morris | Uitgeverij: Harper Collins | Cover: Nick Stearn/Villa Grafia | Aantal bladzijden: 382 | Genre: (oorlogs) roman | Eerste druk: 2024 | Engelse Titel: Sisters under the Rising Sun

Verdwenen Stad - Willy Lindwer & Guus Luijters

 

‘’De verwondering over hoe het kon, en vooral hoe het kon, en vooral hoe het mogelijk werd gemaakt dat Amsterdam in zo’n korte tijd, in ruim een jaar, vrijwel al zijn Joden kwijtraakte, terwijl niemand iets deed, was de vraag die we wilden beantwoorden.’’ Willy Lindwer & Guus Luijters

Het onthutsende en nooit eerder vertelde verhaal over de collaboratie van het Amsterdamse trambedrijf.

Dit is het verhaal van het boek 'Verdwenen Stad'
De Amsterdamse tram deporteerde naar schatting 48.000 van de 77.000 Amsterdamse Joden naar de treinstations op weg naar de vernietigingskampen. Ze zijn vrijwel allemaal vermoord. Dit dramatische verhaal van de tram in dienst van de bezetter wordt voor het eerst verteld door de filmer Willy Lindwer en schrijver Guus Luijters. Ze reisden samen door de stad in de authentieke tram die in de oorlogsjaren Joden afvoerde, onder wie Anna Frank en haar familie, om erachter te komen hoe het kon dat Amsterdam in ruim een jaar tijd zijn Joodse bevolking kwijtraakte.

De auteurs ontdekte 23 niet eerder gepubliceerde facturen die het trambedrijf aan de nazi’s stuurde. Ze laten het hele deportatieproces zien. De laatste generatie overlevenden vertelt over hun deportatie en de rol van de Amsterdams Gemeentetram en het GVB. Verzamelplaatsen en tramhaltes waren de laatste locaties die de Joden van hun stad zagen. Ze werden afgevoerd vanaf deze ‘schuldige plekken’ die niemand meer kent.

Regisseur Willy Lindwer
Willy Lindwer, regisseur van ‘Verdwenen Stad, is geboren op 18 maart 1946 in Amsterdam. Zijn ouders komen uit Oekraïne en Polen. In tegenstelling tot de rest van zijn familie overleefde zijn ouders en broer de oorlog. Die zaten namelijk ondergedoken in de Achterhoek.
Lindwer volgde een opleiding HBS-B aan het Amsterdam Lyceum. Daarna ging hij naar de Filmacademie. Na zijn studie ging hij aan het werk bij de Wereldomroep en bij de documentaire afdeling van de NOS. In 1985 richtte hij zijn eigen bedrijf, AVA Production op. Tegenwoordig woont hij in Tel Aviv, waar hij Terra Film Production oprichtte.
Willy Lindwer staat bekend om zijn films over de Holocaust, Israël, het Jodendom en het Midden-Oosten. In 1988 won hij de International Emmy Award voor de film ‘De laatste zeven maanden van Anna Frank’. Nu komt hij wederom met een stukje geschiedenis over de Jodenvervolging: ‘Verdwenen stad’.

Auteur Guus Luijters
Guus Luijters is geboren in 1943 te Amsterdam. Hij schrijft al jarenlang diversen boeken en verhalen. Ook publiceerde hij in diverse tijdschriften en vaak gebeurde dat ook nog eens onder een pseudoniem. Zo schreef hij samen met Henk Spaan onder de naam van Guus L. Spaan. Maar hij noemde zichzelf ook wel G.W. Dekker, Krijn Schotel, Ria Spluijters, Hidde Olierook, Rob du Mée.
In 2012 publiceerde hij het boek ‘In Memoriam’. Hierin staan de namen van bijna 18.000 kinderen die tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Nederland werden gedeporteerd: 102 transporten met Joodse, Sinti en Roma kinderen. Luijters haalde deze kinderen met dit werk uit de anonimiteit. Later schreef hij ook nog het boek ‘De Kinderkroniek’. Hierin geeft hij de kinderen zelf het woord.

Na het bekijken van de film 'Verdwenen Stad', tijdens de persvoorstelling op 26 februari, was ik al zwaar onder de indruk van dit verhaal. Ik benaderde uitgeverij Balans en mocht voor hun het gelijknamige boek lezen en recenseren. Na het lezen hiervan ben ik nog meer geraakt door het het verhaal en de misstanden die het Amsterdams Trambedrijf heeft begaan, gedurende de Tweede Wereldoorlog. Het wegvoeren van zoveel duizenden Joden in zo een kort tijdsbestek is namelijk, mede door hun, mogelijk gemaakt en het enge is dat er in de stad geen enkele nagedachtenis van terug te vinden is.

Het boek ‘Verdwenen Stad’ en de gelijknamige film hadden welllicht op geen beter moment dan nu kunnen verschijnen. Met de opening van het Amsterdamse Holocaust Museum is het onderwerp actueler dan ooit. Met het opkomende antisemitisme en de komende dodenherdenking in zicht, houdt menig Amsterdammer zijn hart vast.

Zonder te oordelen brengen ze een verborgen geschiedenis aan het licht
Willy Lindwer en schrijver Guus Luijters hebben de tramreis zelf opnieuw gemaakt en zijn zo langs de adressen en tramhaltes gekomen waar de verschrikkingen zich afspeelden. Alleen dat al geeft meer impact aan het verhaal. Daarnaast brengen ze het verborgen verhaal van de gecollaboreerde trams in ‘Verdwenen Stad’ aan het licht. Dit doen ze zonder dat ze hun persoonlijke mening daarover geven, en ook niet met de bedoeling het GVB aan te klagen.
Het boek geeft een duidelijk en helder overzicht van de gereden ritten en de omstreden facturen. Er zijn interessante interviews met overlevenden en foto’s uit de betreffende periode.
Het is een verhaal geworden waar het GVB tot op de dag van vandaag het zwijgen toe doet. Maar ook zij kunnen nu niet meer over de werkelijkheid zwijgen.

Anne Frank speelt onbedoeld wederom een rol 
Het bizarre aan het hele verhaal, en dat was voor Willy Lindwer en Guus Luijters net zo een verassing, is dat juist de omstreden factuur ook nog eens te maken heeft met Anna Frank en haar familie. Hoe bizar is dat, dat juist die factuur jaren na de oorlog met diversen aanmaningen, nog steeds aan de toenmalige bezetter wordt aangeboden. Maar het boek ‘Verdwenen Stad’ is meer dan de laatste rit van Anna Frank. Het is een confronterend verslag van een bedrijf dat willens en wetens meewerkt aan het afvoeren van Joden. Net als politie en overgelopen burgers.
Door de historische kennis van Guus Luijters komen de ‘Schuldige plekken’ weer tot leven. En dit in combinatie met de kennis die hij heeft over de stad en de geschiedenis in literatuur heeft, wordt het boek een volwaardig naslag werk.

Opdat we niet vergeten maar zeker niet gaan herhalen
Het is tevens een waarschuwing naar de huidige tijd. Niemand mag deze afschuwelijkheden vergeten maar ze mogen zeker niet herhaald worden. Als we kijken wat er bij de opening van het Amsterdams Holocaust Museum gebeurd is moeten we helaas constateren dat we voor een nieuwe golf van antisemitisme, rassenhaat, discriminatie en uitsluiting staan. Het boek ‘Verdwenen Stad’ is een waarschuwing. Opdat we niet weer allemaal gaan toekijken hoe een groep mensen, in welke vorm of met wel geloof dan ook, worden buitengesloten.

Lees het boek en kijk de gelijknamige film
 Zowel het boek als de film ’Verdwenen Stad’ zou een verplichting moeten zijn op alle scholen maar ik raad het zo en zo eenieder aan die interesse heeft in de oorlog, in Amsterdam, in antisemitisme en historie.

Boekinformatie
Titel: Verdwenen Stad | Auteurs: Willy Lindwer & Guus Luijters | Uitgeverij: Balans | Eerste uitgave: 2024 | Aantal bladzijde: 367 | ISBN 978 94 638 2289 3

Het goud van Salomon Pinto - Tomas Ross

                  ''Gisteren kwam ik een man tegen die niet wilde sterven.''

In de ijskoude winter van 1942 reist de jonge Amsterdamse advocaat Anton van Buuren door bezet Europa. Na dagen van ontbering bereikt hij het neutrale Zwitserland. Anton is hier met een doel: in een versleten smokkelt hij voor bijna twee miljoen gulden aan effecten mee voor zijn Joodse vriend Salomon Pinto.
Als bijna zestig jaar later Sara, de kleindochter van Pinto, op zoek gaat naar het fortuin van haar grootvader, belandt ze in een schemergebied van goed en kwaad, en is het onduidelijk wie ze nog kan vertrouwen.

Tomas Ross is bij vele van ons al wel bekend. Hij is al meer dan dertig jaar een van de meest toonaangevende thriller auteurs. Zijn boeken zijn een combinatie van feiten en fictie en door zijn manier van schrijven en gedegen onderzoek, heeft Tomas Ross al vele prijzen gewonnen. Meerdere keren ontving hij de boekenprijs de 'Gouden Strop'. Hij schreef ook mee aan bekende Nederlandse films en televisieseries.

Met het boek 'Het goud van Salomon Pinto' is Tomas Ross er wederom in geslaagd een boeiend en schokkend verhaal te schrijven.
Gedetailleerd weet Tomas Ross je door de straten van Amsterdam te leiden, ten tijden van de Tweede Wereldoorlog, maar ook tijdens de vele jaren erna als de kleindochter Sara op zoek gaat naar het verdwenen geld van haar grootvader.

Het hoofdpersonages Sara Pinto vertelt haar verhaal vanuit een ik-perspectief. Andere personages komen om en om per hoofdstuk, overigens in de hij/zij-vorm, ook goed aan het woord en zo krijg je een goed totaalbeeld van de gebeurtenissen.
De karakters in het boek zijn realistisch te noemen. Hun goede en slechte kanten worden goed uitgewerkt waardoor ze voor de lezers herkenbaar zijn.

Het boek is wederom een goede mix van feiten en fictie. Al heeft Tomas Ross in dit boek wel veel mensen, op een zeer kritisch moment, een plotselinge fatale dood toeschreven. Of dat kwam omdat de auteur zelf daarover verder ook geen informatie meer had weet ik niet, maar het begon wel op te vallen en het deed wat afbreuk aan het verhaal.

Het boek heeft een goede opbouw. Al heb ik, en dat geld voor alle boeken van Tomas Ross, wel moeite met het leestempo, het cynisme en de somberheid. Het is langzaam geschreven, ondanks dat er van alles gebeurt. Aan de andere kant krijg je als lezer weer zoveel informatie over een bepaalde zaak, gebeurtenis of onderwerp dat ik de boeken van Tomas Ross ook weer niet wil overslaan. Zeker met het verhaal van 'Het goud van Salomon Pinto' krijg je weer een indrukwekkend kijkje in een afschuwelijk stukje geschiedenis.

'Het goud van Salomon Pinto' is een aanrader voor eenieder die geïnteresseerd is in de vreselijke geschiedenis omtrent het verdwenen geld van de Joodse gemeenschap ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.

Anna en Charlotte - Katharina Fuchs

 

‘’Het is een raar gevoel als je je dromen verliest…’’

Duitsland, 1914. Charlotte is de dochter van een machtige landheer in Saksen, en brengt haar jeugd door op een uitgestrekt landgoed. De wereld lijkt aan haar voeten te liggen, zeker als ze haar officiële debuut maakt tijdens het balseizoen. Maar dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit, en veranderd alles voorgoed.
Duitsland, 1919. Anna woont in het prachtige Spreewald, waar ze probeert te ontsnappen aan de armoede van haar familie. Op een ijskoude dag stapt ze alleen op de trein naar Berlijn, om daar haar geluk te beproeven. In haar nieuwe wijk Wedding heerst ook nog steeds armoede en honger, maar ook de energie en levenslust die Anna zoekt. En bovendien zoeken ze in het nieuwe Kaufhaus des Westens verkoopsters.

Het contrast tussen de levens van de twee vrouwen is hartverscheurend. Maar als de twee vrouwen elkaar uiteindelijk ontmoeten blijken ze meer gemeen te hebben dan ze ooit hadden kunnen vermoeden.
Het boek ‘Anna en Charlotte’ is gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis en is een verhaal over de levens van twee totaal verschillende, maar even sterke vrouwen.

‘’Het lot brengt hen bij elkaar, de pijn uit het verleden onafscheidelijk.’’

Katharina Fuchs is in 1963 geboren in Wiesbaden en groeide op in het Franse gedeelte van Zwitserland. Ze heeft het Gymnasium doorlopen en begon al op zeer jonge leeftijd met het lezen van alle soorten boeken. Uiteindelijk is ze zelf begonnen met het schrijven van verhalen. Haar vader raadde haar aan om journalist te worden omdat ze zo dol was op verhalen en schrijven maar zelf koos ze voor de studie rechten in Frankfurt en Parijs. Ze studeerde af en ging aan het werk als advocate in Arbeidsrecht. Na de geboorte van haar drie kinderen begon ze met het schrijven van romans. Het schrijven van historische verhalen werd haar passie. Luisterend naar de verhalen van haar oma Anna en door het lezen van het dagboek van haar oma Charlotte kwam Katharina Fuchs tot het idee voor het schrijven van het boek ‘Anna en Charlotte’. Dit boek werd direct een bestseller in Duitsland en heeft maandenlang in de bestseller lijsten gestaan. Inmiddels is Katharina geen advocate meer maar heeft ze zich volledig op het schrijven van boeken gericht.

Dankzij een uitnodiging voor de Hebban Leesclub kwam ik in de gelegenheid het boek ‘Anna en Charlotte’ te lezen en hier samen met andere onze bevindingen over te delen.
Daarnaast hebben boeken over de levens van personages tijdens de Eerste of Tweede wereldoorlog altijd mijn voorkeur, zeker als er wordt aangekondigd dat het verhaal gebaseerd is op een waargebeurd verhaal. Dus leek mij dit een leuke uitdaging om het boek op deze manier te gaan lezen.

Het boek ‘Anna en Charlotte’ begint met een voorwoord over de geschiedenis van de twee oma’s van de schrijfster Katharina Fuchs en wekte meteen mijn interesse en nodigde uit om meteen door te lezen.
Het boek is verdeeld in twee delen. Deel 1 gaat over de kinderjaren van Anna en Charlotte vertelt over hun gezinssituatie en de groei naar volwassen worden. Tevens weet de schrijfster Katharina Fuchs goed weer te geven hoe langzaam de oorlog iedereens gezin en leven binnensluipt.
Het tweede deel vertelt over de Tweede Wereldoorlog en de volwassen levens van Anna en Charlotte. Met name hier komt duidelijk naar voren hoeveel impact de macht van Hitler heeft, niet alleen in zijn strijd tegen de Joodse bevolking maar ook de gevolgen die de oorlog heeft voor de ‘gewone’ Duitse gezinnen.

Elk hoofdstuk wordt verteld vanuit een ander personage, de ene keer Anna dan weer Charlotte. Zo krijg je als lezer een beter beeld van de hoofpersonen. De schrijfstijl van Katharina Fuchs is echter wat simpel. Ze beschrijft gebeurtenissen wat oppervlakkig en door de korte zinnen dring je als lezer niet echt door tot de echte gevoelens van de hoofdpersonen. Dat komt ook omdat er vrijwel geen persoonlijke, mooie zinnen in het boek zitten. Behalve de laatste zin van het boek, tijdens een gesprek tussen de twee vriendinnen, die kwam wel even binnen:

‘’Soms heb ik het gevoel een handvol levens te hebben verspild…We hebben niets verspild. We hebben immers zoveel meer dan slechts twee handenvol levens.’’

Voor zowel Anna als Charlotte is dezelfde taal en denkwijze gebruikt. Hierdoor merk je weinig verschil in hun afkomst terwijl die er natuurlijk wel degelijk is. Ook is het jammer dat de twee hoofdpersonages elkaar pas zo laat in het boek tegenkomen. Pas dan kom je erachter wat de twee verbindt maar eigenlijk is het verhaal dan ook alweer voorbij.

Mijn verwachting van het boek was door de synopsis en de tekst op de omslag, ‘’Het lot brengt hen bij elkaar, de pijn uit het verleden maakt hun onafscheidelijk’’, heel anders. Ik had gedacht een persoonlijke geschiedenis van twee vrouwen te lezen die elkaar in zeer moeilijke omstandigheden leren kennen. Juist omdat er ook zo verwezen wordt naar de levens van de oma’s van Katharina Fuchs, hun verhalen en het dagboek. Het is dat ik daar tijdens de discussie met de Hebban leesclub nog eens op gewezen werd want in mijn belevening had ik gewoon een aangename en best interessante historische roman gelezen. Met helaas niet teveel diepgang en waarbij ik de emotie zeker miste.
Ik kon het verschil tussen fictie en feiten nergens terugvinden dus bleef het het hele verhaal gissen naar wat wel of niet echt gebeurd was. Wellicht had een nawoord of epiloog nog een goede extra toevoeging geweest.
Desalniettemin heb ik het boek wel met plezier en in één ruk uitgelezen. 

Het verborgen paleis - Dinah Jefferies

''Een grote liefde, als je die kunt vinden, is een van de kostbaarste geschenken die het leven je kan geven.''

Frankrijk 1923. Als een groot schandaal aan het licht dreigt te komen, vlucht Rosalie Delacroix weg van haar familie in Parijs. In de donkere straten en exotische nachtclubs van Malta hoopt ze een nieuw leven tegemoet te gaan.

Malta, 1944. Nadat een groot familiegeheim is uitgekomen moet ook Florence Frankrijk verlaten. Wanneer ze na lange omzwervingen bij haar moeder in Engeland aankomt, word ze daar allesbehalve hartelijk ontvangen. Haar moeder kijkt niet naar haar om, maar heeft wel een vreemd verzoek: of Florence op zoek wil gaan naar haar verdwenen tante Rosalie, die naar verluidt op Malta woont. Maar er woedt een oorlog in Europa en het enige aanknopingspunt dat ze heeft is een jaren ouden brief...

'Het verborgen paleis' is het vervolg op de bestseller 'Dochters van de Dordogne'. Schrijfster Dinah Jefferies is, door haar jarenlange ervaring als romanschrijfster van oorlogsverhalen, een exprt geworden op dit gebied. Na enkel verhalen met een Aziatische setting schrijft ze nu meer over het Europa van net na de tweede Wereldoorlog. Zo ook bij deze trilogie over de zussen Delacroix.

Bij een serie/trilogie is het natuurlijk altijd aan te raden om de delen achter elkaar te lezen. Echter wordt in dit deel wel genoeg verteld om de gebeurtenissen en de personages uit het eerste deel te begrijpen. De vrijgevochten zussen hebben in het eerste deel al laten blijken dat ze over heel wat moed en doorzettingsvermogen beschikken. In 'Het verborgen paleis' komen (wederom) de onderliggende verhoudingen in de familie, en de wil om er iets aan te willen veranderen, goed aan bod. De personages groeien in het verhaal en maken logische, eerlijke en herkenbare situaties mee. De emoties komen daardoor tijdens het lezen goed over.
Ook erg interessant aan de manier van schrijven van Dinah Jefferies is dat ze heel goed de verschillende tijdslijnen in elkaar over kan laten lopen. Het feit dat de tijdsperiode van beide hoofdpersonages niet zover uiteen lopen, slechts twintig jaar, geeft een onderliggende spanning: zullen ze elkaar daadwerkelijk gaan ontmoeten?

Indrukwekkend zijn de historische beschrijvingen over het oorlogsverleden van Malta. Waarschijnlijk is de manier waarop Malta in de oorlogsperiode behandeld werd niet bij iedereen zo goed bekend. Dat is het fijne aan - goede - historische romans, dat je tijdens het lezen op een heel ontspannen manier er ook nog iets van leert.
Daarom stijgt 'Het verborgen paleis' ook net iets uit boven de andere historische romans. het is namelijk niet de zoveelste liefdesgeschiedenis met een oorlog als achtergrond. Niets aan de verhoudingen onderling kunnen als vanzelfsprekend worden beschouwd.

Dit boek is zeker een aanrader om te lezen. Wanneer je de tijd hebt zou het aan te bevelen zijn om wel eerst het eerste deel te lezen. Simpelweg omdat he mooi op elkaar aansluit en het elkaar versterkt. Het einde van deel twee zinspeelt alweer mooi op het volgende deel. Een goed vooruitzicht!

Het schuilhuis - Rachel van Charante

''Keep your friends close, but keep your enemies closer.''

Lochem, 1944. De Tweede Wereldoorlog is in volle gang. De 18-jarige Victoria van Coevorden wordt door haar ouders, vanwege grote financiële problemen, aangespoord om te trouwen met haar steenrijk jeugdvriend Robert. 
Ondertussen stort er een Engels vliegtuig neer achter op het landgoed waar Victoria woont. De piloot overleeft de crash en Victoria biedt aan hem te helpen. In de gevaarlijke weken die volgen moet ze hem verborgen houden voor Robert en haar familie. Maar Robert houdt iets voor haar achter, en zodra Victoria dat ontdekt smeedt ze een plan waarvan ze de tragische gevolgen nog niet kan overzien.
Vijfenzeventig jaar later krijgt Victoria een advertentie onder ogen, en wordt ze alsnog door haar verleden ingehaald. Ze besluit haar stilzwijgen te verbreken.

'Het schuilhuis' is een historische oorlogsroman en begint met een indringende proloog. Wat volgt is een afwisseling van verhalen tussen verleden en heden. De setting van het verhaal is in het begin wat luchtig en romantisch te noemen maar wanneer er een duidelijke verandering komt tussen de relatie van Victoria en de piloot verandert ook de toon van het verhaal. Het verhaal krijgt meer spanning en de schrijfstijl verandert van luchtig naar onheilspellend en soms zelfs schokkend. Erg knap gedaan.
De personages, en met name het hoofdpersonage van Victoria, zijn goed neergezet. Hun karakters zijn zo uitgebeeld dat je echt een hekel aan iemand kan krijgen of echt van personen gaat houden.
Er is duidelijk een verschil van schrijfstijl tussen het heden en het verleden. Misschien komt het door de gebeurtenissen die in het verhaal van het verleden heftiger zijn, want het oorlogsgedeelte heeft meer impact dan het hedendaagse verhaal en dat geldt ook voor de personages.
Toch is niet het hele verhaal sterk, er zitten wat stukken in die ongeloofwaardig zijn, met name aan het einde. De spanning is goed opgebouwd en hoewel het ook wel wat voorspelbaar was, is het een mooie, ontroerende roman die je door de heldhaftigheid van de personages tevreden dichtslaat.

Uit de rij - Henriëtte van 't Wout

''Opdat we nooit zullen vergeten...''

Daniël is een jongen als alle anderen. Tot hij op een dag verplicht een Davidster op zijn jas moet dragen.
Het is oorlog. De Duitsers willen alle Joden in Amsterdam  in de Hollandse Schouwburg verzamelen. Daniël wordt geplaatst bij de crèche aan de overkant. Tijdens een wandeling wordt hij uit de rij gehaald...

Dit boekje van Henriëtte van 't Wout is geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Een vreselijke gebeurtenis, gebaseerd op waargebeurde feiten, wat met zoveel respect en liefde beschreven is dat het ook volwassenen weet te ontroeren. Het boekje telt slechts 90 bladzijden maar weet evenveel te vertellen als een boek van 400 bladzijden. Het raakt de essentie en is daarom een prima samenvatting voor kinderen om bekend te blijven met dit, helaas verschrikkelijke, stukje geschiedenis. Maar lees het vooral dan als volwassen mee want dit verhaal is te mooi om aan je voorbij te laten gaan.

De code - Denise Rudberg

 

''Van vrouwen wordt verwacht dat ze altijd kalm en beheerst zijn, maar vrouwen hebben dezelfde gevoelens als mannen, ze  hebben dezelfde behoefte als hun broers om hun talenten te gebruiken en hun kracht te tonen...het is onnadenkend om ze te veroordelen of ze uit te lachen als ze meer willen doen of meer willen leren dan wat de traditie hun sekse voorschrijft.'' (Jane Eyre)

Het is 1940 en de dreiging van de invasie door de Duitsers is ook in Zweden een reële angst. Drie vrouwen in Stockholm leren elkaar onder bijzondere en moeilijke omstandigheden kennen.
Signe verhuist van het platteland naar de grote stad. Elisabeth neemt ontslag van haar werk na een dramatische gebeurtenis, en Iris vlucht met haar twee zoontjes uit Estland naar Zweden. Ze treden in dienst van de Zweedse overheid om de gecodeerde boodschappen van de Duitsers te onderscheppen en te ontcijferen.
In een tijd waarin het onmogelijk is te weten wie je kunt vertrouwen en waarin veel mannen met een dubbele moraal de leiding hebben, blijkt het werk van Signe, Elisabeth en Iris van vitaal belang voor de veiligheid van het Zweedse koninkrijk.

Het verhaal is een kabbelend voortgaan van gebeurtenissen. Met een prettige, maar wel eenvoudige schrijfstijl neemt de schrijfster je mee op reis, en volg je de drie hoofdpersonages.
De kennismaking met de personages wordt op een goede manier gedaan. Ze begint bij het verleden om te vertellen hoe ze in Stockholm en in deze betrekking terecht zijn gekomen. Het is zo goed voor te stellen en te begrijpen waardoor ze in deze situatie beland zijn. Toch zijn ze alle drie nog wat terughoudend en verlegen (al springt er één personage wel wat bovenuit), en vraag je je af of ze deze baan met alle verantwoordelijkheden wel echt kunnen dragen. 
Het verhaal hangt hier en daar wel teveel af van toevalligheden en wordt het de dames wel erg makkelijk gemaakt. Elk probleem lijkt zich, na een klein verzet of tegenwoord, als sneeuw voor de zon te verdwijnen. Het is te hopen dat dat in de volgende delen iets dieper, moeilijker en met meer emotie wordt uitgeschreven.
Het is daardoor een wat te simpel geschreven oorlogsverhaal geworden, wat wel snel doorleest maar niet echt blijft hangen. Het is dan wel weer zo dat je interesse in de laatste hoofdstukken net genoeg geprikkeld wordt dat je wel uitkijkt naar het volgende deel. Dan heb je het als schrijver uiteindelijk toch goed gedaan.

'De code' is het eerste deel van de serie Operatie Stockholm, voor de liefhebbers van series als 'The Bletchley Circle' en voor de lezers van schrijvers zoals Lucinda Riley, Kristin Hannah en Camilla Läckberg.
Het tweede deel 'Een tweede alliantie' verschijnt op 6 juli 2021.

De gelukkigste man ter wereld - Eddie Jaku

''Loop niet achter mij, misschien wijs ik de weg niet
Loop niet voor mij uit, misschien volg ik je niet
Loop maar naast mij en wees mijn vriend.''

Eddie Jaku werd geboren in 1920 en groeide op als Joodse jongen in het Duitse Leipzig. Hij was trots op Duitsland, maar dat veranderde allemaal toen hij in 1938 werd mishandeld, gearresteerd en naar een concentratiekamp werd gebracht. Hij maakte verschrikkelijke horrorpraktijken mee in Buchenwald, Auschwitz en in een dodenmars. Eddie overleefde de oorlog, hij werd in 1945 door de geallieerde soldaten gered, en besloot hulde te brengen aan de slachtoffers door zijn beste leven te leiden, zijn verhaal te vertellen en zijn wijsheden te delen. Dat doet hij in deze krachtige, hartverscheurende, maar uiteindelijk hoopvolle memoires over hoe geluk kan worden gevonden in de donkerste periode van je leven.
Eddie Jaku woont sinds 1950 in Australië met zijn vrouw, kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Voor het Syndney Jewish Museum wordt hij iedere keer weer aangespoord om zijn verhaal over de wereld te verspreiden voor jong en oud

Wanneer je dit boek in handen hebt begint de emotie, en daardoor de band, al met de omslag. Eddie Jaku zelf staat op de voorkant, keurig gekleed maar met zijn nummer nog altijd duidelijk zichtbaar op zijn arm. Maar het meest indrukwekkende is de emotie die te zien is op zijn gezicht. De rust, de tevredenheid, zoals de titel zegt: 'De gelukkigste man ter wereld'
Vele boeken, memoires en autobiografieën zijn er geschreven over de verschrikkingen tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar zelden tot nooit is er zo een persoonlijk verhaal, wat de emotie van toen en de kracht van nu aan elkaar verbindt. Volgens Eddie Jaku kan het één niet zonder het ander, had hij niet geworden wie hij nu was als dit hem niet gebeurd was en in plaats van zich te beklagen over de verschrikkelijkheden put hij er moed, kracht, vreugde en dankbaarheid uit. Tevens zegt hij ook dat hij het geluk heeft dat hem die kracht tot overleven en de wijsheden gegeven is, dat een ander niet minder is als hij niet verder kan op deze manier.
Wat het boek nog meer bijzonder maakt is de manier waarop het geschreven (en vertaald) is. Het is alsof hij tegenover je zit, alsof je bij je opa op bezoek bent en je hij deze ervaringen, goed en/of slecht, aan je meegeeft. Zelden ben ik zo geraakt door een persoonlijk verhaal, zelden haalde ik er zoveel wijsheden, kracht en moed uit, en zelden was de boodschap voor een betere wereld zo simpel en duidelijk:

 ''Vriendelijkheid is de grootste weelde die er bestaat. Kleine, vriendelijke daden duren langer dan een leven. De les dat vriendelijkheid, generositeit en geloof in je medemens belangrijker zijn dan geld.'' 

Dit boek is een aanrader voor iedereen, jong en oud. Om de wereld wat vriendelijker te maken hoef je alleen maar een vriend te zijn, doe het voor jezelf en doe het voor Eddie.

Manhattan beach - Jennifer Egan

''Als wensen genoeg was om mannen dood te maken, zouden er niet veel meer in leven zijn.''

New York 1940. Op de marinebasis van Brooklyn wemelt het in de oorlog van de vrouwelijke arbeiders, waaronder de achttienjarige Anna Kerrigan, een dochter van een ondergrondse koerier die plotseling verdwenen is. Na een zware duikopleiding, waarbij ze veel moed en wilskracht toont, wordt Anna de eerste vrouwelijke marineduikster. Maar Anna is vooral vastbesloten om het mysterie rondom de verdwijning van haar vader op te lossen, en dat betekent dat ze moet infiltreren in de maffiawereld van New York.


Wanneer je houdt van geschiedenis en verhalen vertellen (lezen), dan is dit echt het geschikte boek. Een combinatie van levendige personages tegen de achtergrond van een wervelend New York met een hang naar vrouwen- en rassendiscriminatie en de geheimzinnigheid van de onderwereld. Het is niet zo dat het verhaal bol staat van de actiescènes of lugubere moordpartijen. Het is een ingetogen zoektocht met een hoge impact op het gevoel van de mens. Want wat doet het met je wanneer je vader op jonge leeftijd verdwijnt en je erachter komt dat hij buiten jullie gezinsleven een heel geheim leven had? Is het voor jou dan nog mogelijk om mensen te vertrouwen, kun je relaties aangaan? Op al deze vragen komen gedurende het verhaal een antwoord. Je moet echter wel geduld hebben met dit boek. De schrijfstijl is traag en de conversaties uitgebreid. Ook besteed de schrijfster aandacht aan elk personage en aan de omgeving waar het verhaal zich afspeelt. Het verhaal is daarmee ook erg filmisch geschreven.

Wat bij het beschrijven van de personages vooral opvalt is dat de schrijfster, hoe donker een personage misschien ook zijn kan, ze hem of haar vooral van zijn positieve kant belicht.Niet alleen de personen worden doorgelicht en vanaf alle kanten bekeken en beschreven. Ook de stad New York wordt met al haar drek en schoonheid aangehaald. Je leest over de drooglegging, de opkomst van de maffia en de rol van de stad in oorlogstijd. Allemaal interessante onderwerpen. Is het daarmee een te zwaar boek om te lezen, nee integendeel. Op een lichte manier weet Jennifer Egan zware onderwerpen aan het licht te brengen en lees je het boek in een no-time uit.

De razzia's van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam - Wally de Lange

''In Amsterdam heeft een grote staking plaatsgevonden (...) We hebben iedereen die daar aan deelnam gearresteerd, en - voor degenen die daarin geïnteresseerd zijn - u kunt ze in Mauthausen bewonderen.''


Op het moment van de Februaristaking was Nederland bijna een jaar door de Duitsers bezet. De staking was een verzetsactie tegen de bezetter. De razzia's van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam, waarbij 400 Nederlandse Joodse mannen werden opgepakt en naar Buchenwald en Mauthausen werden gedeporteerd, vormden de directe aanleiding voor de staking.
Hoewel de historische verzetsactie vanaf 1946 jaarlijks wordt herdacht, is er over de razzia's en de slachtoffers minder bekend. Dit boek brengt daar verandering in. Wally de Lang reconstrueert deze geschiedenis en traceert de achtergrond van alle opgepakte mannen. Over de meeste was niets gepubliceerd toen Wally de Land onderzoek aan dit onderzoek begon, er bestond niet eens een volledige namenlijst. Door grondig speurwerk heeft zij van alle mannen iets van hun leven kunnen achterhalen. Het boek verteld het verhaal van hun deportatie, van wat er daarna gebeurde en hoe deze mannen aan hun einde zijn gekomen.
Het onderzoek bevat een grote en schokkende ontdekking: het brengt tot nu toe onbekende feiten aan het licht over de manier waarop tenminste 108 van de vermoedelijk 150 mannen van de Februarigroep aan hun einde zijn gekomen. Het is van grote menselijke en historische betekenis dat Wally de Lang het lot en het einde van deze mannen achterhaald heeft.

Wat een inzet heeft schrijfster Wally de Lang met dit boek getoond en wat een ongelooflijke kennis deelt zij met ons door dit zeer indrukwekkende boek geschreven te hebben. Wanneer je in staat bent om zo gedreven en met respect en ingetogenheid de waarheid te willen achterhalen, van voor jou totaal onbekende, getuig je van een groot hart.
In haar voorwoord geeft ze aan meerdere keren de vraag te horen te hebben gekregen: ''kies je de volgende keer een leuker onderwerp?''. Een logische vraag gezien het onderwerp, maar voor dit het verhaal geldt in ieder geval dat het niet leuker te maken valt. Sterker nog, als lezer raak je verbijsterd over wat er met deze 400 Joodse mannen gebeurd is. (in deze recensie wordt daarom trend geen informatie gegeven om spoilers te voorkomen). Ondanks de afschuwelijkheden die Wally de Lang gewoon rechttoe rechtaan verteld, lees je het boek in een adem uit, wel met hier en daar een diepe snak naar adem.
Hoe is het mogelijk dat deze geschiedenis verborgen is gebleven? Dankzij de precisie van het speuren naar bewijs van de schrijfster en dankzij de precisie en nauwkeurigheid van de Duitsers. Omdat de Duitsers alles tot in de details beschreven en noteerde was er na aanvang van het onderzoek steeds een volgende stap in de reis naar de ondergang van de 400 Joodse mannen te volgen. 
Maar niet alleen de afschuwelijke daden van de Duitsers komen aan het licht. Ook het besef dat Nederland op verschillende gebieden meewerkte. De begeleidende foto's maakte het alleen maar pijnlijker. Het is geen boek wat je leest voor je plezier maar wel een boek wat iedereen zou moeten lezen. Van jong tot oud want niets is zo belangrijk als de geschiedenis. Het verhaal is heel goed leesbaar, het is namelijk niet alleen maar een voortdurende opsomming van feiten. Het is daarentegen ook niet geromantiseerd. Het  is een waardig verteld verhaal, over een afschuwelijke gebeurtenis.

Je mag wel bang zijn maar niet laf - Toni Boumans

Het lied der achttien doden - Jan Campert

'Een cel is maar twee meter lang
en nauw twee meter breed,
wel kleiner nog is het stuk grond,
dat ik nu nog niet weet,
maar waar ik naamloos rusten zal,
mijn makkers bovendien,
wij waren achttien in getal,
geen den avond zal zien.'

Eind negentiende eeuw besluit Popke Bakker, zoon van de kastelein van herberg De Drie Zwaantjes in Langweer, met zijn vrouw Dieuwke en hun negen kinderen - het zouden er vijftien worden - een garen en bandwinkel te beginnen in Buitenpost. De zaak P.S. Bakker wordt al gauw een begrip en groeit uit tot een bekend modehuis in het noorden, met filialen in Leeuwarden en Groningen. De streng gereformeerde Bakkers zijn ook bestuurlijk en politiek actief.

Van de kleinkinderen van Popke en Dieuwke zijn er enkelen homoseksueel, een geaardheid die ze vanuit hun gereformeerde achtergrond proberen niet te tonen. Couturier Sjoerd, zijn broers Albert, Popke en Dirk en hun neef, uitgever Bert Bakker, spelen een prominente rol in het artistieke milieu van de late jaren dertig in Amsterdam. 
Na de inval van de Duitsers komen zij in verzet. Uiteindelijk zal Sjoerd, die de politie-uniformen maakte voor de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister in 1943, met zijn verzetskameraden worden geëxecuteerd. Ook de andere Bakkers wacht een dramatisch lot.

Het is voor het eerst dat hun nazaten hun lieten interviewen over hun voorouders. Toni Boumans kreeg ook toegang tot veel persoonlijke documenten en schreef een onvergetelijk verhaal over een uitzonderlijke familie met een bewonderenswaardig moreel kompas. Boumans werkte jarenlang voor de VARA als radio- en tv journaliste, onder meer voor Zembla. Samen met twee andere auteurs schreef ze 'Herinneringen aan Srebrenica'. Daarnaast maakte ze bekroonde documentaires over kunstenaar en verzetsman Willem Arondéus en over dirigente Frieda Belinfante, van wie ze ook de biografie 'Een schitterend vergeten leven' schreef.

Over een waargebeurd verhaal is het altijd moeilijk om een mening te geven. Je kunt immers niets veranderen aan de personages of aan de feiten. Wat bij zo een boek wel heel belangrijk is de schrijfstijl en de geloofwaardigheid. Toni Boumans schrijft met zoveel ingetogenheid over deze familie en met zoveel kennis dat je nergens een gevoel bekruipt of dit wel echt gebeurd kan zijn, of overdreven is. Ze maakt de moedige familie Bakker niet moediger dan ze al zijn en laat ook hun zwakke en moeilijke kanten zien. Dit uiteraard allemaal gebaseerd op de gegevens die ze gekregen heeft van de nakomelingen. Het verhaal is niet geromantiseerd en toch leest het wel weg als een roman, wel als een hele goede literaire roman. Het verhaal hapert nergens, heeft een vloeiende opbouw en is erg interessant, boeiend en onderhoudend. Ook is het voorzien van mooie zwart/wit foto's die het tijdsbeeld goed weergeven.

De bibliotheek van Parijs - Janet Skeslien Charles

''De bibliotheek is een van boeken vervaardigde brug tussen culturen...boeken zijn net als mensen: zonder contact houden ze op te bestaan."  

Parijs, 1939. De ambitieuze Odile Souchet is net begonnen aan haar droombaan bij de Amerikaanse bibliotheek in Parijs. Maar alles verandert van de een op andere dag wanneer de nazi's de lichtstad bezetten.
De bibliotheek blijft open, maar de Joodse bezoekers zijn niet meer welkom. Odile en haar collega's riskeren hun leven door hun Joodse abonnees zelf de boeken te brengen. Maar wanneer Odile ontdekt dat haar vader, een politieman, nauw betrokken is bij het handhaven van naziregime, raakt zij in een groot persoonlijk conflict. Heeft zij de moed om de juiste keuzes te maken?

'Een roman over moed en verraad in bezet Parijs, gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis.' Met deze tekst op de achterflap word direct je aandacht getrokken. Het is een roman die vol staat van liefde voor boeken en het lezen daarvan. De auteur weet verschillende passages te koppelen aan grote klassiekers uit de literatuur en ook wordt het Dewey decimaal classifacitie systeem, (het indelingssysteem van bibliotheken), uitvoerig en zeer boeiend uitgelegd. Ook verteld het over een ontluikende liefde en ontdekkingen die beter verborgen hadden kunnen blijven.
Het verhaal is verdeeld over twee verhaallijnen. Odile, die in de periode van 1939, groeit in haar volwassenheid. Die meer aan kan dan ze dacht en leert dat liefde en verraad hand in hand kunnen gaan. Lily, eind jaren tachtig, woonachtig in Amerika. Een beetje vaag personage waarvan je pas later in het verhaal begrijpt wat haar toevoeging is. Op zich is dit tweede verhaal wat overbodig. Het gegeven van Joden die niet meer welkom zijn in de bibliotheek en daarbij worden geholpen door Odile en haar collega's, is op zichzelf al interessant genoeg. Op het einde komen de twee verhaallijnen wel mooi samen maar versterkt het wederom het gevoel dat deze tweede kant niet nodig was geweest. Het krijgt ook te weinig aandacht om sterk over te komen, terwijl het op de achterflap wel een groot aandachtspunt heeft.

De hoofdrol in het boek is vooral weggelegd voor boeken en het blijven lezen van boeken. Boeken zijn essentieel voor de mens in welke tijdsperiode dan ook. Een andere echte hoofdrol voor een van de personages is er niet. Alle personen spelen een belangrijke rol en worden allemaal uitgebreid omschreven. Het gaat veel over het wel en wee van de medewerkers van de bibliotheek. Dit gebeurd vooral in het eerste gedeelte van het boek waardoor het verhaal wat langzaam, maar niet onaangenaam leesbaar, op gang komt. De vaart komt er wat in als het verzetsverhaal begint. Maar de spanning blijft hier wel aan de oppervlakte. Het is duidelijk een roman. De angst, de druk en de onmacht wordt wel beschreven maar komt niet echt duidelijk als spanning naar boven. Dat is denkelijk ook niet de opzet van de schrijfster geweest. Zij heeft een prachtig verhaal geschreven met lieve, boeiende en dappere personages. Een simpel, ietwat trage schrijfstijl, laat je dwalen door de straten van het bezette Parijs en de gangen van de Amerikaanse bibliotheek. Ze laat de kracht van vrouwen en mannen in verzet zien die met kracht, maar bovenal de liefde voor boeken, elkaar weten te redden in de soms meest uitzichtloze situaties.