Hoe lees ik een film? - Lidewijde Paris

 

''Veel mensen denken dat films voor een groot deel intuïtief tot stand komen...toch is dat niet waar...je kunt het een beetje vergelijken met de mythe van de - al dan niet goddelijke - inspiratie bij het schrijven van een roman...het komt niet uit de lucht vallen, die zijn voor de beste timing uitentreuren geoefend.''

Een bijzondere kennismaking

Naast het lezen en recenseren van boeken review ik met veel plezier ook films voor MamaScrapelle.nl. Bij de prachtige film A Sad and Beautiful World raakte ik in gesprek met Lidewijde Paris. Tijdens dat leuke gesprek, wat uiteraard ging over boeken en films, bood zij mij aan haar boek ‘Hoe lees ik een film?’, te lezen en te recenseren.

Dat vond ik een ontzettend lief gebaar. Toch wil ik meteen duidelijk maken dat dit geen enkele invloed heeft gehad op mijn mening. Een recensie schrijf ik altijd eerlijk en op basis van mijn eigen leeservaring. En die ervaring was bijzonder positief. Lang verhaal kort: ‘Hoe lees ik een film?’ is een interessant, inspirerend en toegankelijk geschreven boek, dat ik iedere filmliefhebber kan aanbevelen.

Hier gaat 'Hoe lees ik een film?' over

Iedereen die weleens een presentatie heeft gegeven kent het gezegde: ''Één beeld zegt meer dan duizend woorden.'' Een foto of een tekening kan snel en helder iets uitleggen. Maar bij films, een doorlopende vertoning van beelden gaat die vlieger niet altijd op. Elke film is een verhaal, maar via beeld en geluid wordt vaak meer dan alleen dat verhaal verteld.

Lidewijde Paris laat in 'Hoe lees ik een film? zien hoe films werken. Scénes uit verschillende films worden op onderwerp naast elkaar besproken. Paris laat zien wat een film veronderstelt en wat je als kijker zelf moet uitvogelen. Maar ook hoe dat een film kan maken of breken. Natuurlijk is er volop aandacht voor die onderdelen waarin een film net zo werkt als een roman - denk aan metaforen, het effect van herhalingen - of juist uniek anders is. Wat doet de camera, wat vertelt de muziek ons? 

Een goed verhaal heeft niet alleen gebeurtenissen maar structuur, perspectief, motieven en symboliek

In ‘Hoe lees ik een film?’ laat Lidewijde Paris zien dat films op veel manieren hetzelfde werken als boeken. Een goed verhaal bestaat niet alleen uit gebeurtenissen, maar ook uit structuur, perspectief, motieven, symboliek, spanning en zorgvuldig geplaatste details. Die onderdelen verdienen net zoveel aandacht wanneer je naar een film kijkt of wanneer je een boek leest.

Juist dat vond ik zo sterk aan dit boek. Je leert niet alleen anders naar films kijken, maar ook beter begrijpen waarom een scène al dan niet werkt, waarom een personage je raakt of waarom bijvoorbeeld een einde zoveel indruk kan maken.

Een goede film is als een puzzel

Een van de mooiste inzichten die ik kreeg uit het boek ‘Hoe lees ik een film?’, is dat een goede film eigenlijk net zoals een puzzel is. Niet alles hoeft direct duidelijk te zijn. Een film mag vragen oproepen, nieuwsgierig maken en de kijker uitdagen om zelf verbanden te leggen.
Sinds ik dit boek heb gelezen, merk ik dat ik tijdens het kijken veel bewuster let op kleine details. Daardoor vallen er steeds meer stukjes op hun plek en dat maakt een filmbeleving alleen maar rijker.

Veel voorbeelden uit bekende én minder bekende films

Lidewijde Paris gebruikt ontzettend veel voorbeelden uit zowel bekende als minder bekende films. Daardoor blijft de theorie levendig en herkenbaar. Regelmatig betrapte ik mezelf erop dat ik dacht: ‘Die film wil ik eigenlijk wel eens opnieuw zien’. Of juist: ‘’Die titel zet ik meteen op mijn kijklijst’’. Dat maakt het boek ‘Hoe lees ik een film’ niet alleen leerzaam, maar ook ontzettend inspirerend.
Dankzij Lidewijde Paris heb ik nu een net zo lange 'wil ik nog zien' lijst, dan dat ik een 'wil ik nog lezen' lijst heb.

Pluspunten van Hoe lees ik een film?

Even op een rijtje waarom ik zo enthousiast ben over het boek ‘Hoe lees ik een film?’:

• Een toegankelijke en enthousiaste schrijfstijl;
• Veel kennis zonder ingewikkeld of belerend te worden;
• Heldere uitleg over hoe films zijn opgebouwd;
• Volop aandacht voor elementen die in films net zo belangrijk zijn als in boeken;
• Veel voorbeelden uit verschillende genres;
• Inspiratie om films opnieuw of juist voor het eerst te bekijken;
• Geschikt voor zowel beginnende als ervaren filmliefhebbers.

Een klein minpunt

Het enige minpuntje vond ik de hoeveelheid aan informatie. Er zit zoveel in dit boek dat je het waarschijnlijk niet in één keer uitleest. Tenminste, dat deed ik niet. En dat hoeft ook niet.
Ik las steeds een paar hoofdstukken, legde het boek even weg en pakte het later weer op. Eigenlijk werkte dat verrassend goed. Door het aanstekelijke enthousiasme van Lidewijde Paris en haar enorme kennis, bleef ik nieuwsgierig en had ik telkens zin om toch weer verder te lezen in ‘Hoe lees ik een film?’

Nu ook benieuwd naar Hoe lees ik?

Eerder schreef Lidewijde Paris ook al andere boeken, waaronder het boek ‘Hoe lees ik?’. Daar ben ik nu ook wel erg nieuwsgierig naar geworden. Een boekenworm zoals ik kan dat natuurlijk niet aan mij voorbij laten gaan. Als dat net zo toegankelijk, enthousiast en leerzaam geschreven is als ‘Hoe lees ik een film?’, dan weet ik zeker dat ook dat een plek op mijn boekenplank verdient.

Auteur Lidewijde Paris begon in 2018 in twee filmhuizen met het programma 'Hoe lees ik een film'? Hierbij bespreekt ze maandelijks, met haar publiek, actuele films na. Inmiddels doet ze dat in vier grote steden, waaronder Amsterdam waar ik haar ontmoette. Hiernaast bespreekt ze ook boeken voor Nieuwsweekend, geeft ze lezingen, cursussen, schrijftrainingen en interviewt ze auteurs.

Eindconclusie

Wil je graag je belevingswereld voor het filmkijken vergroten en films met andere ogen gaat bekijken? Dan is ‘Hoe lees ik een film?’ absoluut een aanrader. Het laat zien hoeveel er schuilgaat achter een goede film en hoe leuk het is om die lagen naderhand zelf ook te ontdekken.
‘Hoe lees ik een film?’ is geen boek dat je na het uitlezen weer in de kast zet. Het is juist een boek waar je regelmatig even naar teruggrijpt. Om iets op te zoeken, een hoofdstuk opnieuw te lezen of jezelf voor te bereiden op een filmavond.

Voor mij is ‘Hoe lees ik een film?’ een absolute must-read voor iedere filmliefhebber. Dankzij het enthousiasme, de deskundigheid en de aanstekelijke liefde voor verhalen van Lidewijde Paris kijk ik films voortaan met nóg meer aandacht en plezier. Uiteraard is het ook een fantastisch cadeau om aan een filmfanaat te geven.

Specificaties bij het boek ‘Hoe lees ik een film?
Auteur: Lidewijde paris| Uitgeverij: Meulenhoff.nl| Eerste uitgave: 2026 | | Aantal bladzijden: 414 | ISBN 9789089683380 | E-book 9789402326048

Met dank aan uitgeverij Meulenhoff.nl en Lidewijde Paris voor het recensie-exemplaar.

Ik weet me geen raad - Willy Lindwer en Aline Pennewaard

''Ik weet me geen raad en vraag om uw welwillende hulp in mijn nood. Dankbaar wacht ik uw beslissing af...'' 

Brieven schrijven, ik deed het vroeger met liefde. Ik deed het bijvoorbeeld in de zomervakantie, met mijn beste vriendin omdat ik haar gedurende de zomervakantie niet zag. Het was in de begin jaren tachtig ook helemaal in om bij een vriendenkring te horen. Dan schreef elke keer iemand anders een stukje aan in de brief en kwam hij uiteindelijk weer bij je terug. Naast deze vriendenkring schreef ik ook nog met een penvriendin in het buitenland. Iemand die je verder helemaal niet kende, maar waar je de dagelijkse dingen wel aan elkaar vertelde. Weer later schreef ik luchtpost aan mijn vriendje in het leger. Eigenlijk alleen maar leuke post! Daarom kan ik me ook totaal geen voorstelling maken dat je een brief uit pure wanhoop moet schrijven. Een brief die aanvangt met ‘’Ik weet me geen raad’’

Hier gaat het boek ‘’Ik weet me geen raad’’ – wanhoopsbrieven van Joodse Vluchtelingen 1038-1939 – over.
Jaren geleden vond documentairemaker Willy Lindwer bij het oud papier een bundel met tweehonderd brieven, die afkomstig bleken van vervolgde Joden uit Duitsland, Oostenrijk en Tsjechoslowakije. Ze smeekten de Joodse gemeente in Amsterdam massaal om ze een uitweg te bieden, maar die kon niets voor ze betekenen. De landsgrenzen sloten zich eind jaren dertig meer en meer voor de Joden van Europa. De brieven schetsen een hartverscheurend beeld van hun levensbedreigende omstandigheden.

Historica Aline Pennewaard onderzocht wat er met de schrijvers gebeurde nadat zij hun wanhoopsbrief hadden verstuurd. ‘Ik weet me geen raad’ toont een breed scala aan verhalen die op ingrijpende wijze inzichtelijk maken hoe dat in zijn werk ging. Lukte het ze om tijdig uit Europa weg te komen? Of vielen ze ten prooi aan de vernietigingsmachine van de nazi’s?

In deze tijd, waarin vlucht en emigratie opnieuw centrale thema’s zijn in het maatschappelijk debat, maakt dit boek de menselijke kant van de zaak zichtbaar: een kant die helaas maar al te vaak wordt vergeten.

Auteur en regisseur Willy Lindwer
Willy Lindwer is geboren op 18 maart 1946, in Amsterdam. Zijn ouders komen uit Polen en Oekraïne. Anders dan de rest van zijn familie overleefden zijn ouders, en broer, de oorlog. Ze zaten namelijk ondergedoken in de Achterhoek.
Lindwer volgde een HBS-B opleiding aan het Amsterdam Lyceum, en studeerde door aan de Filmacademie. Na zijn studie ging hij aan het werk bij de Wereldomroep, en tevens bij de NOS op de documentaire afdeling. In 1985 richtte hij zijn eigen bedrijf, AVA Production op. Hij woont tegenwoordig in Tel Aviv. Daar richtte hij Terra Film Production op.
Lindwer staat bekend om zijn films, documentaires en boeken over de Holocaust, Israël, het Jodendom en het Midden-Oosten. In 1988 won hij de International Emmy Award voor de film ‘De laatste zeven maanden van Anna Frank’. Vorig jaar kwam hij met een prachtige documentaire/film over de corruptheid bij het Amsterdamse GVB, gedurende de Tweede Wereldoorlog: ‘Verdwenen stad’. Mijn volledige review hiervan is te lezen op de site van www.mamascrapelle.nl

Samenwerking met historica Aline Pennewaard
Nu komt hij, in samenwerking met historica, schrijfster en onderzoekster Aline Pennewaard wederom met een indrukwekkend en schokkend stukje geschiedenis; het boek ‘Ik weet me geen raad’
Historica Aline Pennewaard werkte aan een promotieonderzoek over de deportaties vanaf Nederland naar de concentratiekampen. Eerder werkte ze ook al samen met Willy Lindwer. Het boek ‘Bernie’s oorlog’ en de het boek/film ‘De treinreis’ is van hun beider hand.

Brieven als wanhoopsroep
Het boek ‘Ik weet me geen raad’ bevat maar liefst 35 brieven van lotgevallen die zich tot in hun totale wanhoop tot het comité voor Joodse Vluchtelingen in Amsterdam richten. Met de hoop dat ze (alsnog) worden opgenomen als vluchteling en zo de vreselijke toestanden waar ze in verkeren kunnen ontvluchten. Hoewel het in Nederland nog relatief rustig is qua oorlogsgeweld in de jaren 1938-1939, zijn er andere Europese landen al afschuwelijke wantoestanden gaande.

Elke dag één brief
Het boek is hartverscheurend en ik kon het absoluut niet in een keer uitlezen. Het had zo een impact om te weten dat dit echte brieven zijn van echte mensen in nood. Ik heb met mezelf toen afgesproken elke dag één brief te lezen. Postuum stak ik dan een kaarsje voor die familie of die persoon aan. Vaak wilde ik toch ook wel weten of er nog informatie te vinden was over de betreffende gevallen en raadpleegde ik internet.

De even indrukwekkende televisieserie De Joodse Raad
De brieven waren gericht aan de voorzitter van het comité, de heer David Cohen, die later een van de voorzitters zou worden van de Joodse Raad. Over het wel en wee van die raad is onlangs de prachtige en zeer indrukwekkende gelijknamige serie op televisie geweest.

Veel lukte niet, maar een hoop dingen ook wel
Het is ongelooflijk wat het comité voor Joodse Vluchtelingen heeft proberen te doen. Een baan zoeken voor een zoöloog, die toen al in kamp Buchenwald had gezeten. Helaas mislukte dat en moest hij samen met zijn gezin uiteindelijk naar Auschwitz. Ondanks het verzoek van intellectuelen, verenigd in het Comité van Waakzaamheid, waarbij ze de regering om coulance met betrekking tot de vluchtelingen vroegen, hield die voet bij stuk, en lieten ze niemand meer Nederland binnen.
Echter lukten er veel dingen ook wel: valse papieren, onderduiken, en bijvoorbeeld kindertransporten naar veilige oorden.

Geschiedenis herhaalt zich helaas
Willy Lindwer heeft nog steeds contact met de vrouw die toentertijd secretaresse was van het Vluchtelingencomité, Mirjam Bolle-Levie. Zij is inmiddels 107 jaar oud en woont in Jeruzalem. Gelukkig is zij nog steeds in het bezit van een ‘een messcherp geheugen’, zegt
Lindwer. Ze weet zich nog alles te herinneringen van de hartbrekende brieven.
Elke brief aan het comité voor Joodse Vluchtelingen is een stukje geschiedenis. Een noodkreet uit een ver verleden. Helaas lijkt het verleden ons weer in te halen en zijn er opnieuw duizenden mensen voor oorlog op de vlucht. Dat maakt dit al prachtige boek, nog intenser om te lezen. 

Details over het boek
Titel: Ik weet me geen raad - wanhoopsbrieven van Joodse vluchtelingen 1938-1939 | Auteurs: Willy Lindwer en Aline Pennewaard | Uitgeverij: Balans | Eerste uitgave: 2025 | Aantal bladzijden: 222 | ISBN 978 9463 823 883 

Framed - John Grisham & Jim McCloskey

''Geconfronteerd met het overweldigende bewijs bleven de aanklagers doorvechten om de waarheid te omzeilen...''

Roep je John Grisham dan zullen er hier in huis diversen planken gaan kraken. Als fan van het eerste uur heb ik geen enkel boek van hem overgeslagen. Nee je leest het goed, geen enkele. Want niet alleen de rechtbankdrama’s las ik allemaal, ook de young adult serie, de verhalenbundels, en de ‘romans’. Niet alle konden me bekoren maar de meeste zijn toch echt wel van een buitengewoon hoog niveau. Toen ik dan ook hoorde dat er een verhalenbundel uitkwam over waargebeurde onterechte veroordelingen, en ik dit boek ‘Framed’ mocht ontvangen als recensie-exemplaar van uitgeverij A.W. Bruna was ik als een kind zo blij. Mijn boekenplanken zuchten echter alweer, weer een boek erbij.

Hier gaat het boek Framed over
Wanneer er een misdaad plaatsvindt die de samenleving doet huiveren, eist het publiek à la minute gerechtigheid. De dader moet worden opgespoord, berecht en gestraft, en politie en aanklagers haasten zich om de zaak zo snel mogelijk op te lossen. Hoe dan ook.
In ’Framed’ laten auteur John Grisham en Jim McCloskey zien waar dat toe kan leiden. Tien gevallen van onterechte veroordelingen. Eenentwintig onschuldige mensen. Het zijn verhalen met een waarheid die schokkender is dan fictie. Verhalen die bovendien geen uitzondering zijn.

Joe Bryan leed onder de ondragelijke tragedie van de moord op zijn vrouw, om vervolgens zelf te worden berecht en schuldig te worden bevonden. Dit ondanks het feit dat hij zich, ten tijde van de misdaad, tweehonderd kilometer verderop bevond. Clarence Brandley bracht negen jaar door in de dodencel en was slechts zes dagen verwijderd van zijn executie, toen nieuw bewijs hem van alle aanklachten zuiverde. En in het geval van de Norfolk Four gingen de politie en aanklagers door met het arresteren van onschuldige mensen, totdat niet één maar vier mannen achter de tralies zaten. Dit zijn slechts drie van de tien schokkende verhalen uit de bundel ‘Framed’.

Niet ontspannen gelezen, wel blij dat ik het gelezen heb
Het boek ‘Framed’ valt niet in de categorie: ontspannen lezen. Menig thriller heeft mij op het puntje van mijn stoel weten te houden. Ook diverse (oorlogs)-romans hebben mij tot tranen weten te roeren. Maar door dit boek ben ik echt geschokt. Ik kon dan ook niet meer dan één verhaal per keer lezen. Dan moest ik weer even een ander boek oppakken.

Schokkend, hartverscheurend en bewonderingswaardig
‘Framed’ is niet alleen schokkend maar ook hartverscheurend. Het is gewoonweg niet te bevatten dat er mensen zijn die andere dit kunnen aandoen. Dat je weet dat je iemand ten onrechte veroordeeld hebt. Het strafrechtelijke systeem is nog corrupter dan je je ooit zou kunnen voorstellen. Dit boek is wellicht pas het topje van de ijsberg en het is bewonderingswaardig dat John Grisham en Jim McCloskey dit zo goed, en duidelijk, hebben weten te beschrijven. Het research werk is fenomenaal.

Het rechtssysteem is helaas niet te vertrouwen
De tien verhalen op zich zouden alle goed zijn geweest voor een individuele rechtbankthriller op zich. Maar gebundeld als korte verhalen bij elkaar komt het veel meer over. Het is ronduit stuitend dat dit gebeurt. Kortom, wellicht lees je ‘Framed’ niet voor je plezier, maar wel voor het feit dat we onze ogen niet mogen sluiten voor dit soort vreselijke wandaden. Want wie is nu uiteindelijk de crimineel? En wie kun je in het rechtssysteem vertrouwen? Niemand, zo blijkt. Een hele harde waarheid, helaas.

Specificaties over het boek 'Framed'
Titel: Framed | Auteur: John Grisham & Jim McCloskey | Uitgeverij: A.W. Bruna | Vertaling: Saskia Peterzon-Kotte | Eerste uitgave: 2024 | Aantal bladzijden: 448 | ISBN paperback 978 940 051 801 8 | ISBN gebonden editie 978 940 051 802 5

Verdwenen Stad - Willy Lindwer & Guus Luijters

 

‘’De verwondering over hoe het kon, en vooral hoe het kon, en vooral hoe het mogelijk werd gemaakt dat Amsterdam in zo’n korte tijd, in ruim een jaar, vrijwel al zijn Joden kwijtraakte, terwijl niemand iets deed, was de vraag die we wilden beantwoorden.’’ Willy Lindwer & Guus Luijters

Het onthutsende en nooit eerder vertelde verhaal over de collaboratie van het Amsterdamse trambedrijf.

Dit is het verhaal van het boek 'Verdwenen Stad'
De Amsterdamse tram deporteerde naar schatting 48.000 van de 77.000 Amsterdamse Joden naar de treinstations op weg naar de vernietigingskampen. Ze zijn vrijwel allemaal vermoord. Dit dramatische verhaal van de tram in dienst van de bezetter wordt voor het eerst verteld door de filmer Willy Lindwer en schrijver Guus Luijters. Ze reisden samen door de stad in de authentieke tram die in de oorlogsjaren Joden afvoerde, onder wie Anna Frank en haar familie, om erachter te komen hoe het kon dat Amsterdam in ruim een jaar tijd zijn Joodse bevolking kwijtraakte.

De auteurs ontdekte 23 niet eerder gepubliceerde facturen die het trambedrijf aan de nazi’s stuurde. Ze laten het hele deportatieproces zien. De laatste generatie overlevenden vertelt over hun deportatie en de rol van de Amsterdams Gemeentetram en het GVB. Verzamelplaatsen en tramhaltes waren de laatste locaties die de Joden van hun stad zagen. Ze werden afgevoerd vanaf deze ‘schuldige plekken’ die niemand meer kent.

Regisseur Willy Lindwer
Willy Lindwer, regisseur van ‘Verdwenen Stad, is geboren op 18 maart 1946 in Amsterdam. Zijn ouders komen uit Oekraïne en Polen. In tegenstelling tot de rest van zijn familie overleefde zijn ouders en broer de oorlog. Die zaten namelijk ondergedoken in de Achterhoek.
Lindwer volgde een opleiding HBS-B aan het Amsterdam Lyceum. Daarna ging hij naar de Filmacademie. Na zijn studie ging hij aan het werk bij de Wereldomroep en bij de documentaire afdeling van de NOS. In 1985 richtte hij zijn eigen bedrijf, AVA Production op. Tegenwoordig woont hij in Tel Aviv, waar hij Terra Film Production oprichtte.
Willy Lindwer staat bekend om zijn films over de Holocaust, Israël, het Jodendom en het Midden-Oosten. In 1988 won hij de International Emmy Award voor de film ‘De laatste zeven maanden van Anna Frank’. Nu komt hij wederom met een stukje geschiedenis over de Jodenvervolging: ‘Verdwenen stad’.

Auteur Guus Luijters
Guus Luijters is geboren in 1943 te Amsterdam. Hij schrijft al jarenlang diversen boeken en verhalen. Ook publiceerde hij in diverse tijdschriften en vaak gebeurde dat ook nog eens onder een pseudoniem. Zo schreef hij samen met Henk Spaan onder de naam van Guus L. Spaan. Maar hij noemde zichzelf ook wel G.W. Dekker, Krijn Schotel, Ria Spluijters, Hidde Olierook, Rob du Mée.
In 2012 publiceerde hij het boek ‘In Memoriam’. Hierin staan de namen van bijna 18.000 kinderen die tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Nederland werden gedeporteerd: 102 transporten met Joodse, Sinti en Roma kinderen. Luijters haalde deze kinderen met dit werk uit de anonimiteit. Later schreef hij ook nog het boek ‘De Kinderkroniek’. Hierin geeft hij de kinderen zelf het woord.

Na het bekijken van de film 'Verdwenen Stad', tijdens de persvoorstelling op 26 februari, was ik al zwaar onder de indruk van dit verhaal. Ik benaderde uitgeverij Balans en mocht voor hun het gelijknamige boek lezen en recenseren. Na het lezen hiervan ben ik nog meer geraakt door het het verhaal en de misstanden die het Amsterdams Trambedrijf heeft begaan, gedurende de Tweede Wereldoorlog. Het wegvoeren van zoveel duizenden Joden in zo een kort tijdsbestek is namelijk, mede door hun, mogelijk gemaakt en het enge is dat er in de stad geen enkele nagedachtenis van terug te vinden is.

Het boek ‘Verdwenen Stad’ en de gelijknamige film hadden welllicht op geen beter moment dan nu kunnen verschijnen. Met de opening van het Amsterdamse Holocaust Museum is het onderwerp actueler dan ooit. Met het opkomende antisemitisme en de komende dodenherdenking in zicht, houdt menig Amsterdammer zijn hart vast.

Zonder te oordelen brengen ze een verborgen geschiedenis aan het licht
Willy Lindwer en schrijver Guus Luijters hebben de tramreis zelf opnieuw gemaakt en zijn zo langs de adressen en tramhaltes gekomen waar de verschrikkingen zich afspeelden. Alleen dat al geeft meer impact aan het verhaal. Daarnaast brengen ze het verborgen verhaal van de gecollaboreerde trams in ‘Verdwenen Stad’ aan het licht. Dit doen ze zonder dat ze hun persoonlijke mening daarover geven, en ook niet met de bedoeling het GVB aan te klagen.
Het boek geeft een duidelijk en helder overzicht van de gereden ritten en de omstreden facturen. Er zijn interessante interviews met overlevenden en foto’s uit de betreffende periode.
Het is een verhaal geworden waar het GVB tot op de dag van vandaag het zwijgen toe doet. Maar ook zij kunnen nu niet meer over de werkelijkheid zwijgen.

Anne Frank speelt onbedoeld wederom een rol 
Het bizarre aan het hele verhaal, en dat was voor Willy Lindwer en Guus Luijters net zo een verassing, is dat juist de omstreden factuur ook nog eens te maken heeft met Anna Frank en haar familie. Hoe bizar is dat, dat juist die factuur jaren na de oorlog met diversen aanmaningen, nog steeds aan de toenmalige bezetter wordt aangeboden. Maar het boek ‘Verdwenen Stad’ is meer dan de laatste rit van Anna Frank. Het is een confronterend verslag van een bedrijf dat willens en wetens meewerkt aan het afvoeren van Joden. Net als politie en overgelopen burgers.
Door de historische kennis van Guus Luijters komen de ‘Schuldige plekken’ weer tot leven. En dit in combinatie met de kennis die hij heeft over de stad en de geschiedenis in literatuur heeft, wordt het boek een volwaardig naslag werk.

Opdat we niet vergeten maar zeker niet gaan herhalen
Het is tevens een waarschuwing naar de huidige tijd. Niemand mag deze afschuwelijkheden vergeten maar ze mogen zeker niet herhaald worden. Als we kijken wat er bij de opening van het Amsterdams Holocaust Museum gebeurd is moeten we helaas constateren dat we voor een nieuwe golf van antisemitisme, rassenhaat, discriminatie en uitsluiting staan. Het boek ‘Verdwenen Stad’ is een waarschuwing. Opdat we niet weer allemaal gaan toekijken hoe een groep mensen, in welke vorm of met wel geloof dan ook, worden buitengesloten.

Lees het boek en kijk de gelijknamige film
 Zowel het boek als de film ’Verdwenen Stad’ zou een verplichting moeten zijn op alle scholen maar ik raad het zo en zo eenieder aan die interesse heeft in de oorlog, in Amsterdam, in antisemitisme en historie.

Boekinformatie
Titel: Verdwenen Stad | Auteurs: Willy Lindwer & Guus Luijters | Uitgeverij: Balans | Eerste uitgave: 2024 | Aantal bladzijde: 367 | ISBN 978 94 638 2289 3

De razzia's van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam - Wally de Lange

''In Amsterdam heeft een grote staking plaatsgevonden (...) We hebben iedereen die daar aan deelnam gearresteerd, en - voor degenen die daarin geïnteresseerd zijn - u kunt ze in Mauthausen bewonderen.''


Op het moment van de Februaristaking was Nederland bijna een jaar door de Duitsers bezet. De staking was een verzetsactie tegen de bezetter. De razzia's van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam, waarbij 400 Nederlandse Joodse mannen werden opgepakt en naar Buchenwald en Mauthausen werden gedeporteerd, vormden de directe aanleiding voor de staking.
Hoewel de historische verzetsactie vanaf 1946 jaarlijks wordt herdacht, is er over de razzia's en de slachtoffers minder bekend. Dit boek brengt daar verandering in. Wally de Lang reconstrueert deze geschiedenis en traceert de achtergrond van alle opgepakte mannen. Over de meeste was niets gepubliceerd toen Wally de Land onderzoek aan dit onderzoek begon, er bestond niet eens een volledige namenlijst. Door grondig speurwerk heeft zij van alle mannen iets van hun leven kunnen achterhalen. Het boek verteld het verhaal van hun deportatie, van wat er daarna gebeurde en hoe deze mannen aan hun einde zijn gekomen.
Het onderzoek bevat een grote en schokkende ontdekking: het brengt tot nu toe onbekende feiten aan het licht over de manier waarop tenminste 108 van de vermoedelijk 150 mannen van de Februarigroep aan hun einde zijn gekomen. Het is van grote menselijke en historische betekenis dat Wally de Lang het lot en het einde van deze mannen achterhaald heeft.

Wat een inzet heeft schrijfster Wally de Lang met dit boek getoond en wat een ongelooflijke kennis deelt zij met ons door dit zeer indrukwekkende boek geschreven te hebben. Wanneer je in staat bent om zo gedreven en met respect en ingetogenheid de waarheid te willen achterhalen, van voor jou totaal onbekende, getuig je van een groot hart.
In haar voorwoord geeft ze aan meerdere keren de vraag te horen te hebben gekregen: ''kies je de volgende keer een leuker onderwerp?''. Een logische vraag gezien het onderwerp, maar voor dit het verhaal geldt in ieder geval dat het niet leuker te maken valt. Sterker nog, als lezer raak je verbijsterd over wat er met deze 400 Joodse mannen gebeurd is. (in deze recensie wordt daarom trend geen informatie gegeven om spoilers te voorkomen). Ondanks de afschuwelijkheden die Wally de Lang gewoon rechttoe rechtaan verteld, lees je het boek in een adem uit, wel met hier en daar een diepe snak naar adem.
Hoe is het mogelijk dat deze geschiedenis verborgen is gebleven? Dankzij de precisie van het speuren naar bewijs van de schrijfster en dankzij de precisie en nauwkeurigheid van de Duitsers. Omdat de Duitsers alles tot in de details beschreven en noteerde was er na aanvang van het onderzoek steeds een volgende stap in de reis naar de ondergang van de 400 Joodse mannen te volgen. 
Maar niet alleen de afschuwelijke daden van de Duitsers komen aan het licht. Ook het besef dat Nederland op verschillende gebieden meewerkte. De begeleidende foto's maakte het alleen maar pijnlijker. Het is geen boek wat je leest voor je plezier maar wel een boek wat iedereen zou moeten lezen. Van jong tot oud want niets is zo belangrijk als de geschiedenis. Het verhaal is heel goed leesbaar, het is namelijk niet alleen maar een voortdurende opsomming van feiten. Het is daarentegen ook niet geromantiseerd. Het  is een waardig verteld verhaal, over een afschuwelijke gebeurtenis.

Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween - Franco Faggianni

''Nee, beste vriend, mijn eenzaamheid is niet noodgedwongen, het is een keuze.''

Shizo groeit aan het eind van de negentiende eeuw op in het zuiden van Japan. Daar staat hij bekend om zijn uitzonderlijke hardlooptalent. Na jarenlange intensieve training is hij uitverkoren om mee te doen aan de Olympische Spelen van 1912 in Stockholm. Maar tijdens de wedstrijd bezwijkt Shizo en kan hij de marathon niet uitlopen.

Shizo is bang dat hij zijn ouders teleurgesteld heeft en durft na deze schande moet terug naar huis. Hij trekt zich terug in de bergen. Niemand weet waar hij gebleven is. Uiteindelijk wordt hij, inmiddels als een oude man, ontdekt door een Zweedse journalist die zijn verhaal kent en onthult. Wat gebeurde er precies tijdens de marathon en waar is Shizo al die jaren geweest?

De schrijver Franco Faggiani liet zich door het mysterieuze verhaal van Shizo inspireren tot het schrijven van deze prachtige poëtische roman. Het boek is omgeven met liefde, geduld en wijsheid. Het is een mooie mix van de realiteit en fantasie. Het verhaal gaat over slagen en falen, over geluk en verdriet, over euforie en angst. De schrijfstijl is zeer boeiend en hier en daar ontroerend. Met mooie welgevormde zinnen, die niets te veel vertellen maar wel alles omvatten. De hoofdpersoon, Shizo, wordt op een rustige manier aan je voorgesteld, en net zoals het boek zich goed opbouwt geldt dit ook voor het karakter van dit personage.
De hele roman leest als een waarheid, maar in het nawoord geeft de schrijver zelf aan welke delen feit en welke  delen gefantaseerd zijn. Dit doet er echter niets aan af dat je een geweldig mooi boek in handen hebt, want alles vloeit keurig in elkaar over. Het boek laat je na het lezen met een wijs en fijn gevoel achter.

Het boek is met recht het boek van de maand geworden bij DWDD, maar zal zomaar het boek van het jaar kunnen worden.

De moordenaar, de advocaat en de schrijver - Casey N. Cep

''Lee was zo ongrijpbaar dat zelfs haar raadselen raadselachtig zijn: niet alleen wat ze schreef maar ook hoe, niet alleen wanneer ze stopte maar ook waarom.''

Alabama, jaren zeventig. Dominee Willie Maxwell wordt beschuldigd van de moord op vijf van zijn eigen familieleden, maar een veroordeling blijft uit door de handigheid van zijn advocaat. Dan wordt Maxwellbij de begrafenis van zijn laatste slachtoffer doodgeschoten. Ondanks de aanwezigheid van honderden getuigen wordt de dader vrijgesproken - dankzij dezelfde advocaat die eerder de dominee verdedigde. Tijdens de rechtszaak zit Harper Lee tussen het publiek en maakt ze hiervan een verslag.
Twaalf jaar eerder hielp ze haar goede vriend Truman Capote bij het onderzoek voor de true-crime story 'In Cold Blood'. Nu is ze vastbesloten om de gebeurtenissen rondom de zaak Maxwell te verwerken tot de langverwachte opvolger van haar bestseller 'To kill a Mockingbird'.

De Amerikaanse publiciste Casey N. Cep studeerde aan Harvard en Oxford en schrijft voor onder andere The New Yorker, The New York Times en The Paris Review. Dit boek is haar debuut, en wat voor één....Wauw!
Waar je in eerste instantie misschien denkt een saai verslag over een rechtszaak in handen te hebben kom je er al snel achter dat dit een prachtig vormgegeven verhaal is over een bizarre zaak die bolstaat van discriminatie, macht en onmacht, verdeeldheid en justitieel gekonkel.

Vanaf de allereerste bladzijde zit je direct in het verhaal en ben je terug in de tijd. Het knappe is dat het nergens een roman is maar wel de prettige leessfeer hiervan heeft. Ook is het op een zeer onderhoudende en spannende manier geschreven waardoor wegleggen bijna onmogelijk is.
De schrijfster houdt zich strikt aan de gegevens die er over deze zaak bekend zijn en is daar ook zelf erg openhartig over door al haar bronmateriaal te vermelden. Over Harper Lee weet ze in het laatste hoofdstuk een korte biografie te schrijven waardoor duidelijk wordt waarom dit script nooit uitgegeven is.
Gelukkig is het dat nu wel en doet Casey N. Cep dat met dezelfde overtuiging als die van Harper Lee; verschillende keren zet ze de lezer voor ongemakkelijke dilemma's maar laat ze ze daar wel hun eigen mening over vormen. Dit met betrekking tot de hoofdpersonages maar ook tot het justitiële onrecht.
Vooral in het laatste gedeelte komt naar boven dat er in Casey N. Cep een groot literair schrijfster verborgen zit. Veel meer vertellen zou teveel weggeven, ik kan alleen maar zeggen: ''Lees dit boek.''

Bij deze wil ik uitgeverij Atlas Contact en de Club van echte lezers bedanken voor het recensie exemplaar.

Marilyn - Michel Schneider

''Marilyn is gewend om met haar lichaam te spreken, haar therapeut vraagt haar echter om woorden.''

De sensuele actrice en de sombere psychoanalyticus lijken op het eerste gezicht een onwaarschijnlijk stel. Toch zijn Marilyn Monroe en Ralph Greenson dertig maanden lang onafscheidelijk. Tijdens haar therapeutische sessies biecht Marilyn aan Ralph op hoe eenzaam ze is en binnen de kortste keren heeft ze hem nodig om te kunnen slapen, wakker te worden, te acteren en te overleven. Ralph doet alles wat hij kan om haar te redden, maar als hij de laatste persoon blijkt te zijn die haar in levende lijve heeft gezien en de eerste die haar dood aantreft, wordt hij beschuldigd van moord.

Het boek Marilyn, de laatste sessie is een sublieme kijk op het tragische leven van Marilyn Monroe. Het verhaal is geschreven naar aanleiding van gevonden bandopnames die Marilyn maakte tijdens haar sessies met haar laatste therapeut Ralph Greenson. 
Niet alleen het leven van Marilyn wordt compleet uit de doeken gedaan maar het geeft tevens een goed beeld van de gekte die er heerste in Hollywood. Sterren als Truman Capote, Dean Martin, Anna Freud en Yves Montand stonden dichtbij de filmster en ook hun leven was gebaseerd op angsten, fobieën, drugs en sessies met psychotherapeuten. 
De grote vraag blijft natuurlijk was het zelfmoord door de enorme druk vanwege haar beroemdheid en haar privéleven met vele mislukkingen op romantisch gebied? Was het een verkeerde psycholanalyse of weet de therapeut Ralph Greenson meer dan dat hij deed vermoeden.

De mooie voedselmachine - Giulia Enders

'Waar je liever niet over praat maar wat je wel wilt weten'

Na een ongekende hit te zijn geweest in Duitsland is het boek 'De mooie voedselmachine, de charme van je darmen' nu vertaalt in het Nederlands.

Een vrolijk, eerlijk en makkelijk te begrijpen, informatief boek met alles wat je weten wil over je darmen en hun werking. Want wanneer je lekker in je vel wilt zitten moet je goed voor jezelf en dus voor je darmen zorgen.

De schrijfster Giulia Enders, noemt onze darmen ook wel de adviseur van ons brein. Veel wordt namelijk vanuit je darmen geregeld of juist ontregeld. Een verkeerde balans in je darmflora kan leiden tot allergieën, problemen met over- of ondergewicht, ziekte en zelfs depressie.
Dit alles wordt op een boeiende manier vertelt, met veel weetjes en feiten maar ook met grappen en de recentste wetenschappelijke inzichten. De zus van de schrijfster, Jill Enders, illustreerde het boek met eenvoudige maar grappige tekeningen.

Het boek is een aanrader voor iedereen om in huis te hebben, want ook al zeggen we het liever niet, maar iedereen heeft toch wel eens last van ze?!!

Steinz - Jet & Pieter Steinz

Wat lees je na Honderd jaar eenzaamheid, Het Diner of een ander favoriet boek?

Hoe liep het af met Jane Eyre en waarom is Anna Karenina zo belangrijk voor de literatuur? Door welke romans werd Haruki Murakami geïnspireerd? En wie laten zich weer inspireren door Victor Hugo?

Steinz 'Gids voor wereldliteratuur' geeft antwoord op deze en vele andere vragen. Het is een volledige bewerking van succesboeken. Het is een handboek voor de individuele lezer, maar ook een naslagwerk voor leesgroepen, boekhandelaren, scholieren en docenten.
Het bevat een schat aan informatie; geeft karakteriseringen van 416 auteurs, bevat 52 literaire schema's (boekwebben) rondom beroemde boeken, 104 samenvattingen van klassieken uit de wereldliteratuur, 26 lijstjes met elk 13 boeken over één onderwerp, 52 landkaarten die laten zien waar de meesterwerken uit de literatuur zich afspelen en 26 quizzen rondom literaire thema's.

Een prachtig overzichtelijk, rijk geïllustreerd toepasbaar boek wat uitdaagt tot lezen en herlezen met steeds nieuwe ontdekkingen.